Opsione mbi vazhdimësine për menaxhimin e integruar të burimeve natyrore në Evropën Jug-Lindore
Një nga sfidat më të mëdha me të cilat shoqëritë tona ballafaqohen është si të sigurojnë ujë, energji dhe ushqim për të gjithë, në mënyrë të qëndrueshme dhe të barabartë, duke ruajtur ndërkohë sistemet natyrore që formojnë bazën e aktivitetit ekonomik. 

Me këtë subject u organizua së fundmi në Tiranë, tryeza e diskutimit lidhur me opsionet mbi vazhdimësinë për  menaxhimin e integruarburimeve natyrore në Evropën Jug-Lindore, me fokus mbi konceptin Nexus. Fokusi I këtij aktiviteti, pra koncepti Nexus, u përqëndrua mbi planifikimin dhe menaxhimin e koordinuar, integruar dhe me një kosto efektive të përdorimit të burimeve natyrore ndërmjet sektorëve.

Ekspertët vlerësojnë se duke siguruar një ekuilibër dhe kapjen në mënyrë inteligjente të sinergjive, siguria e burimeve mund të arrihet në mënyrë më optimale, duke krahasuar më një qasje të fragmentarizuar tradicionale.

Kryeqyteti shqiptar mirëpriti në tetor të këtij viti tryezën e tretë rajonale të Nexus-it ku morën pjesë më tepër se 80 pjesëmarrës nga 6 ekonomitë e Europës Jug-Lindore, duke përfshirë përfaqësues të ministrive dhe institucioneve të përfshirë në menaxhimin e ujit, prodhimit të energjisë, mbrojtjes së mjedisit dhe bujqësisë, gjithashtu donatorë dhe politikanë.

E pranishme ishte edhe Ornela Çuçi, Zv/ministre e Mjedisit dhe Turizmit. Ajo dhe folës të tjerë theksuan se përfitimi kryesor i qasjes Nexus ishte në adresimin e konflikteve të përdorimit të burimeve natyrore midis aktorëve të ndryshëm, përmes përmirësimit të koordinimit, i cili nga ana tjetër propozon zgjidhje më aktraktive në terma politike dhe financiare. Ndër të tjera u theksua se koordinimi institucional në rajon ka bërë progress dhe se zbatimi i aktiviteteve dhe rezultateve konkrete është akoma në mungesë. 

Ndërkaq znj. Gerta Lubonja, Drejtore e Përgjithshme në AMBU, Agjencia për Burime Ujore tha: “Qasja nga Nexus është një zhvendosje me rëndësi nga një qasje një sektoriale drejt zgjidhjes që mbështet një përspektivë ndërsektoriale, koherente dhe të integruar. Ajo sfidon strukturat egzistuese, politikat dhe procedurat në nivel global, rajonal dhe kombëtar. Është një qasje e cila zbatohet në të gjitha nivelet e shoqërisë, nga konkurrenca lokale për akses për ujë për ujitje ose bagëti, në lidhjet globale ndërmjet politikave për bio karburante, ushqim dhe siguri për ujë.

Përshtatja e qasjes Nexus në nivel rajonal mundëson përfitime në identifikimin, draftimin dhe zbatimin e strategjive ndërkufitare për bashkpunim.”

Vangelis Constantianos, Sekretar Ekzekutiv në  ‘’Partneriteti Global i Ujit për Mesdheun’’ (GËP-Med) shtoi:

‘’Qasja e Nexus-it mund të bëjë një avancim në rritjen e njohurive të aktorëve dhe zotërimin e sektorit mbi menaxhimin e integruarburimeve natyrore, duke fituar ndërkohë një mbështetje të mëtejshme politike.

Europa Jug-Lindore, me 90% të burimeve të saj ujore të cilat janë ndërkufitare, e ka të nevojshme këtë qasje të kordinuar. GËP-Med asiston ekonomitë nëpërmjet një dialogu të strukturuar të Nexus, vlerësimit ndërkufitar dhe kombëtar dhe identifikimit të investimeve’’.

Nëpërmjet një video-konference, Almotaz Abadi, Drejtor për Menaxhimin, Divizioni për Mjedisin dhe Ujin, Sektratariati i Unionit për Mesdheun (UfM) tha se rajoni I Ballkanit është një pjesë e integruar për përpjekjet e UfM drejt rritjes së qëndrueshme për arritjen e objektivave tona për paqe dhe stabilitet nëpërmjet bashkpunimit. Sipas tij, Nexus-i mbi Ujin-Ushqimin-Energjinë dhe Ekosistemin është aksioni i parë i Ufm mbi Kuadrin e veprimit të politikave të ujit 2030. Abadi theksoi se rekomandimet e dala nga kjo tryeze mbi Nexus në Tiranë do të integrohen në Agjendën e (Ufm) të Ujit dhe Strategjinë e saj financiare. Ti tregojmë botës- tha ai- se me kontributin tone, rajoni i Mesdheut është duke punuar bashkarisht për një të ardhme të sigurt뒒.

Edhe Simone Ungersboeck, Drejtuese e Zyrës në Tiranë për Agjencinë Austriake për Zhvillimt (ADA), e mbështeti ‘’Projektin rajonal Nexus’’ me bindjen se duke promovuar dhe zbatuar qasjen ndaj Nexus, mund të kontribuojmë më mirë në arritjen e objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm të UN, të cilat udhëzojnë të gjitha ndërhyrjet tona.

Duke shprehur kënaqësinë për pjesëmarrjen në këtë aktivitet, Ungersboeck tha se operacionalizimi i qasjes së Nexus do të fasilitojë përputhjen e ekonomive me kërkesat target të cilat janë relevante per integrimin në EU. 

Në përfundim të aktivitetit treditor të tryezës së rrumbullakët, pjesëmarrësit diskutuan dhe aprovuan në parim, të gjithë kuadrin e rrugëtimit të Nexus në rajon. Komponentët kryesorë të sygjeruar drejt rrugëtimit të veprimeve për të promovuar adoptimin e qasjes Nexus në Europën Jug-lindore përfshijnë:

- Fuqizimin e politikave të ndërhyrjeve

Fuqizimin e politikave të ndërhyrjeve dhe identifikimin, prioritizimin e investimeve përmes politikave të Nexus, vlerësimet ekonomike dhe teknike bazuar në konsultime ndërmjet shumë aktorëve;

- Promovimi strategjik i integruar për kordinimin e zhvillimeve infrastrukturore dhe mbështetjen e një mjedisi mundësues për të gjeneruar dhe fasilituar financimet;

- Gjenerimi, fuqizimi dhe shpërndarja e njohurive, aftësive dhe kapaciteteve relevante për qasjen e Nexus;

- Fasilitimi i dizajnit dhe zbatimit të ndërhyrjeve pilot me replikimin dhe shfrytëzimit të potencialit;

Në aktivitet u shpjeguan disa vlerësime dhe planifikime nga Nexus për t’u zbatuar në basenin ndërkufitar të lumit Drin dhe Drina, gjithashtu në Shqipëri në nivel kombëtar, së bashku me iniciativat e përshtatshme të programuara në nivele të Mesdheut; u prezantuan shembuj të përzgjedhur nga Nexus për rritjen e diversifikimit të energjive të rinovueshme ndryshe nga ato hidro, si instalimi i paneleve solare në forme lundruese përgjatë rezervuarëve, rehabilitimi i digave të vjetëruara dhe degraduara të bujqësisë, hulumtimi më i detajuar mbi ekosistemet lumore etj., u prezantuan informacione të përgjithshme të investimeve në kuadër  të Ballkanit Përëndimor dhe si strukturat kombëtare relevante mund të sigurojnë më tepër avantazhe të saj gjithashtu duke promovuar zgjidhjet e integruara, gjithashtu me një panoramë të aktiviteteve dhe strategjive të ADA dhe GIZ, dy donatorë kyç në rajon etj.

 Kjo tryezë e rrumbullakët, së bashku me ato të mëparshme të mbajtura në qershor 2017 në Beograd dhe në Tetor 2018 në Shkup, janë aktivitete në kuadër të proçesit "Dialogu Rajonal mbi Politikat e Nexus" i cili synon të mbështesë objektivat e lidhura me Nexus-in në kuadër te Strategjisë së Zhvillimit 2020 në Europën Jug-Lindore.
Shtuar më 03/11/2019, ora 10:29

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori