Univeristetet, autonomi apo privilegje
Pëlqej
Albeu.com
nga Sami NezaQeveria aktuale por edhe cdo qeveri tjetër në kushtet e Shqipërisë, do të ndërmarrë reforma arsimore. Lind pyetja cili është ai pozicion aktual në hierarkinë e shkollave të larta që lidh universitetet me qeverinë përmes së cilës qeveria imponon reformat, i zbaton apo i kontrollon ato.Si mund të imponohen ndryshme të tilla si liberalizmi i universiteteve, metoda liberale të përzgjedhjes, investimet, etj etj kur edhe rektori, edhe dekani edhe këshillat e fakulteteve , edhe senati janë prodhim i votës së lirë të vetë pedagogëve. Ata mund të mendojnë ndryshe, dhe mund të kenë edhe të drejtë po kush i mat në të drejtën e tyre, përvec vetevetes

Zbatimi i demokracisë në Universitetet shqiptare përgjatë zgjedhjes së drejtuesve të tij ka kaluar nga një proces ku fitojnë më të mirët tek një proces që jo në pak raste evidenton më të parëndësishmit, dicka që nuk është as qëllim i metodave demokratike të të zgjehdurit dhe as në funskion të cilësisë së universiteteve dhe fakulteteve të vendit.

Rezultati i mësipërm ka të bëjë me ato raste ku demokracia kthehet në qëllim më vete pa marrë parasysh efektet e saj duke kompromentuar, natyrisht në një ambient dhe kohë të izoluar, të mirat e zgjedhjeve nëpërmjet votave dhe me pjesëmarrje sa më të gjërë të grupeve brenda interesave universitare.

Cfarë ndodh në Univerisitetet e Shqipërisë përgjatë seleksionimit të drejtuesve të tyre apo fakulteteve. Cdo fakultet ka këshillin e tij që zgjidhet me votimi dhe cdo universitet ka senatin që po ashtu zgjidhet me votim. Ndërkaq cdo fakultet ka dekanin që zgjidhet me votim dhe cdo universitet ka rektorin që zgjidhet më votim me të njëjtën procedurë, me të njëtën pjesëmarrje, ose të njëtiti votues. Në asnjë rast dhe asnjë instancë shtetërore apo publike nuk ka delegim dypërmasor dhe shmangie të tilla nga piramida e përgjegjësive duke zgjehdur dy herë me votë dhe duke veshur me pushtet përfaqësiv dy grupe njerëzish.

Që të kuptohet më mirë, nëpërmjet një karahasimi më të largët, kjo është si të zgjedhësh Parlamentin me votim, dhe pastaj qeverinë që është caktuar po ashtu ta miratosh me votim nga i njëti grup qytetarësh ose votuesish që zgjodhën edhe parlamnetin.

Institucionet qendrore të shtetit e kanë shmangur këtë dualitet, duke ndërtuar piramidën e tyre e cila duhet të respektohet në të gjitha institucionet e tjera në pajtim me shkallën e autonomisë apo tërësisht autonomisë që ia jep ligji institucioneve publike.

Në Shqipëri ka edhe institucione të tjera me autonomi përvec universitetit. Ta zëmë TVSH është institucion publik mjaft i ndjeshmë ndaj zgjedhjes së drejtuesve për shkak se reflekton direkt tek informimi i njeëzve. Drejtori i tij nuk zgjidhet me votim nga punonjësit e TVSH por nga këshilli drejtues i këtij institucioni i cili ka fuqi për shkak se vetë ky këshill është zgjehdur nga Parlamenti dhe ka përgjegjësi dhe pushtet të deleguar. Edhe nëse ky krahasim nuk qëndron plotësisht ai është një detaj që na ndihmon të shkojmë tek thelbi i debatit, ndryshimet e pritshme në ligjin për shkollat e larta të cilat parashikojnë zgjedhjne e rektorit të Universitetit nga institucionet shtetërore ndërsa ky i fundit do të zgjedhë dekanët e kështu me rradhë piramida funksionon njësoj si në institucionet e tjera publike, pa cënuar zgjedhjen me votim të këshillit të fakultetit dhe senatit të universitetit i cili mbette përgjegjës për marrjen e shumë vendimeve dhe përfaqëson grupin e interesit, të cilët janë pedagogët dhe punonjësit e tjerë të universiteteve.

Në këtë rast sigurohet përgjegjshmëria e drejtuesve të institucioneve universitare, cfarë nuk e siguronte vota e një grupi të vogël personash me interesa të drejtëpërdrejta tek zgjedhja e rektorit apo dekanit të fakultetit. Po ashtu sigurohet dhe cilësia e cila në shumë raste lë për të dëhsiruar sidomos në drejtimine fakulteteve ku në disa raste sic theksojnë edhe vetë pedagogët, dekanët nuk janë më të mirët, më të zotët, por vetëm më të pranueshmit përgjatë garës së vështirë mes pedagogëve, të cilët në shuëm raste nuk votojnë preferencën, natyrisht as kundërshtarin por dicka të ndërmjetme. E gjithë kjo se votimi brenda grupeve të vogla është një siklet i madh, dhe së dyti për një periudhë të caktuar vetë pedagogët krijojnë një koracë të rehatshme përmes së cilës ata sigurojnë mungesën e garës dhe bllokimin e reformave të ndryhsme arsimore që mund të cënojnë qoftë edhe në periferi rehatinë e tyre.

Qeveria aktuale por edhe cdo qeveri tjetër në kushtet e Shqipërisë, do të ndërmarrë reforma arsimore. Lind pyetja cili është ai pozicion aktual në hierarkinë e shkollave të larta që lidh universitetet me qeverinë përmes së cilës qeveria imponon reformat, i zbaton apo i kontrollon ato. Asnjë. Atëherë me c’mënyrë qeveria do të aplikojë ato politika për të cilat është votyuar nga elektorati shqiptar. Si mudn të imponohen ndryshme të tilla si liberalizmi i universiteteve, metoda liberale të përzgjedhjes, investimet, etj etj kur edhe rektori, edhe dekani edhe këshillat e fakulteteve , edhe senati janë prodhim i votës së lirë të vetë pedagogëve. Ata mund të mendojnë ndryshe, dhe mund të kenë edhe të drejtë po kush i mat në të drejtën e tyre, përvec vetevetes. Këtu ka edhe një problem etike, pra një konflikt interesi, një prej atyre të papriturave që rezervojnë herë pas here edhe metodat demokratike në inflacion.

Në Shqipëri ka disa universitete private dhe referenca ndaj tyre kryesishty është referencë e drejtë. Kush i cakton rektorët apo dekanët në universitetetet private? Mos vallë me votim? Jo. Cila është përvoaj e universiteteve publike në shumë vende perëndimore, mos është e tillë që autonomia shtrihet në dy përmasa votimi brenda stafit të universiteteve pa ndërtuar një pikë lidhjeje me qeverinë apo institucionet përgjegjëse të cilat përvec të tjerash votohen edhe për politikat arsimore? Natyrisht nuk ka shembuj të tillë. A mos univeristetet shqiptare janë në atë stad sa substanca e tyre mund të vetushqejë reformat dhe zhvillimin e sistemit universitar në vend? Edhe më optimistët nuk e pranojnë këtë gjë.

Gazeta Metropol
Shtuar më 01/02/2006, ora 12:02
Tage: arkiv
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori