Meidani: Individët e përfolur duhet të mënjanohen nga PS
Albeu.com
Ish-presidenti Meidani tregon se si është futur në politikë, çfarë ka ndikur në formimin e tij politik dhe intelektual, si dhe perceptimi i tij për reformimin e Partisë Socialiste.Si do ta përshkruani paraqitjen e vlerave dhe portretin tuaj?
Modest, dashamirës dhe normalisht të qetë. Një profil politik, qytetar e intelektual, një “ndërtues” dhe besnik i rrugëve institucionale, kushtetuese-ligjore të zgjidhjes së problemeve, një partizan i përhershëm për ngritjen në piedestal të një “filozofie” të re, që bazohet në respektin e lirive dhe të drejtave të njeriut, në solidaritetin njerëzor.
Për sa i përket kontributit tim të drejtpërdrejtë në politikë apo në detyrën e presidentit të Republikës, më lejoni të kujtoj këtu një bisedë me një kolegun tim francez, prof. dr. Nino Boccara, që ka qenë dhe udhëheqësi im shkencor gjatë përgatitjes së doktoratës, në Francë. Kur e kam pyetur vite më vonë se si e vlerësonte sakrificën intelektuale dhe punën e tij disa dhjetëravjeçare si pedagog e shkencëtar, ai m’u përgjigj fare thjesht dhe pa asnjë hezitim: “Kam mbushur vetëm disa boshllëqe, që po të mos isha unë, do t’i plotësonte padyshim një tjetër”...
Më ka pëlqyer gjithmonë kjo përgjigje kuptimplotë, sidomos për forcën e madhe të një shpirti të lirë e krijues, të një mendje ndërtuese e modeste. Ndërsa, sot, për më tepër, më pëlqen ta përsëris atë edhe në përgjigje të pyetjes tuaj, duke hezituar për të vazhduar ndërtimin e ndonjë autoportreti, apo për të vetëpërshkruar më tej ndonjë vlerë timen.
A ka ndonjë politikan (person) të huaj ose vendës që ka pasur ndikim te ju gjatë zhvillimit të këtyre vlerave?
Personalisht jam përfshirë në jetën e drejtpërdrejtë politike relativisht vonë, edhe pse si intelektual kam kontribuar apo jam shfaqur në mjaft veprimtari shoqërore e publike, që në rininë e hershme. Fillimisht, në zgjedhjet e para pluraliste, si “prurje neutrale universitare”, jam ngarkuar me detyrën e kryetarit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. Vetëm 5 vjet më vonë, pas zgjedhjeve të manipuluara të 26 majit 1996, pranova të aderoj në partinë më të madhe opozitare të asaj kohe, në Partinë Socialiste. Kjo ishte dhe eksperienca ime e parë si anëtar i një partie politike...
E shpjegova këtë për të treguar “segmentin” e gjatë jetësor të formimit tim akademik. Është pikërisht ky mjedis, me njerëzit më të shquar të tij apo “ushqyesit” e tyre (ndër të cilët Aristoteli, Galilei, Njutoni e Ajnshtajni zënë një vend të veçantë), që ka skalitur tiparet kryesore, interesat konkrete e vlerat intelektuale-humanitare edhe në rastin tim. Sidomos me idealizmin e tyre tipik, me shpirtin solidar e bashkëpunues, me internacionalizmin karakteristik e dëshirën për ta njohur botën, për të nxjerrë sa më shumë dije e produkte konkrete në shërbim të njerëzve, formimit e emancipimit të tyre.
Natyrisht, kam lexuar shumë edhe për mjaft udhëheqës të tjerë: për Aleksandrin e Madh e “Çezarët”, Napoleonin e Bismarkun, Linkolnin e Vashingtonin, Çurçillin, Ruzveltin e De Golin etj., për portrete politike-filozofike si Sartri e Haveli; ashtu siç dhe kam pasur fatin e mundësinë të takoj e të bisedoj “tête à tête” me personalitete të tilla politike si Klinton, Shirak, Bler, Shrëder, Shtoiber, Havel, Anan etj. Me një pjesë tjetër bashkëpunoj dhe sot në kuadër të veprimtarive të Klubit të Madridit, organizëm ky i ish-kryetarëve të shteteve dhe të qeverive që kanë manifestuar një sjellje, një konceptim e veprim të qartë demokratik gjatë qeverisjes së tyre...
Nuk mund të mohoj që kam një vlerësim të veçantë, madje dhe “dobësi”, për mënyrën e përafrimit e të bërit politikë të presidentit Klinton. Ndoshta kjo lidhet dhe me kontributin e shquar të Klintonit dhe të administratës amerikane në shkatërrimin e makinerisë ushtarake e gjakderdhëse të Milosheviçit, në thënien “Ndal”, njëherë e përgjithmonë të politikës së tij të pastrimit etnik dhe gjenocidit ndaj popullit shqiptar të Kosovës dhe popujve të tjerë të ish-Jugosllavisë...
Në rrafshin kombëtar kam një vlerësim të veçantë për Gjergj Kastriot Skënderbeun, si një mbrojtës i paepur i trojeve shqiptare ndaj ordhive osmane, me një kontribut të rrallë në ruajtje të krishtërimit, si një “kalorës” i tij. Ruaj po atë respekt të lartë për “patriarkun” e pavarësisë, patriotin Ismail Qemali apo kryeministrin demokrat Fan Noli. Një krenari të rrallë më ushqen dhe personaliteti i veçantë i humanistes së përmasave botërore, i shqiptares së madhe Nënë Tereza. Bile, kjo e fundit është një figurë shumë specifike, sa ideale, po aq dhe e paarritshme...
Sidoqoftë, pas kësaj “parade” shumëngjyrëshe, nënkuptohet se që të përgjigjem me një emër të përveçëm, të konsideruar si figurë ideale në fushën e politikës, e kam mjaft të vështirë, bile pothuajse të pamundur. Ndoshta, edhe pse idealiteti në politikë, në botën e sotme, mund të “përkthehet” diku si naivitet, diku dhe si pamundësi suksesi në afatgjatësi...
Ju përmendët lirinë dhe solidaritetin. Nëse hidhet një vështrim mbi shoqërinë në vendin tuaj, shfaqet ndjesia që secili, në radhë të parë, mendon vetëm për veten. Është ky një fenomen pas kthesës së madhe, p.sh. për shkak të mungesës së lirisë në komunizëm apo një pjesë e karakterit të popullsisë në Ballkan?
Populli shqiptar, ashtu si dhe popuj të tjerë të Ballkanit, ka vuajtur gjatë nën pushtime të njëpasnjëshme apo dhe përplasje të brendshme të ushqyera nga forca të jashtme apo mbështetje të brendshme e klanore. Një stërmundim jo i vogël ishte dhe periudha e diktaturës komuniste, që përkrah shformimit ideologjik e shpirtëror realizoi dhe vepra të mëdha, siç janë dhe ato energjetike që ende shfrytëzojmë edhe sot. Dhe të gjitha këto në saje të punës, sakrificës e vetëmohimit të të gjithë popullit shqiptar.
Megjithatë, po të hedhësh një sy në historinë e largët dhe të afërt të shqiptarëve menjëherë e kupton se për ta ka pasur një theks të veçantë ndjenja e lirisë dhe e solidaritetit, përfshirë dhe atë në vështirësi e varfëri. Kulmin e vet kjo ndjenjë lirie e solidariteti e shfaqi gjatë krizës së Kosovës, në të cilën popullsia në Shqipëri u rrit brenda dy javëve me afro 600 000 refugjatë shqiptarë, të përzënë me dhunën e armëve, vrasjeve masive e shkatërrimeve nga trojet e tyre etnike në Kosovë. Pikërisht, në këtë kohë, nderin e dinjitetin e shtetit shqiptar i mbrojtën fillimisht familjet shqiptare në Shqipëri që hapën tërësisht dyert për të strehuar vëllezërit e motrat e tyre nga Kosova. Po këtë solidaritet e ndeshim dhe gjatë Luftës së Dytë Botërore. Asnjë hebre që banonte në atë kohë në Shqipëri nuk iu dorëzua nazistëve. Mjaft familje shqiptare, edhe pse me rrezik koke, fshehën në gjirin e tyre popullsinë hebreje të ndodhur në Shqipëri. Madje, rasti shqiptar përbën një rast unik në historinë botërore të asaj periudhe.
Përmenda këto dy shembuj për të dëshmuar se në thellësinë e shpirtit shqiptar liria dhe solidariteti janë elementë inerentë të tij. Në një pamje të parë të duket sikur ato janë “harruar” apo janë zhytur në një gjumë të thellë aty, por sapo shfaqen situata konkrete të përmasave kruçiale, si ato që përmenda më sipër, këto elemente shpërthejnë me të gjithë vitalitetin e tyre historik...
Kjo natyrisht nuk hedh poshtë konstatimin tuaj të sotëm apo ndjesinë që “secili, në radhë të parë, mendon vetëm për veten”. Nuk mund të mohohet se diçka e tillë është shfaqur në një mënyrë apo tjetrën në këtë periudhë tranzicioni dhe zigzagesh politike, ashtu siç nuk mund mohohet që dhe bota e zhvilluar perëndimore vuan jo pak nga një ndjesi e tillë, apo siç thekson dhe Nënë Tereza, nga mungesa apo “varfëria” e dashurisë. Por për shqiptarët e postkomunizmit kjo ka disa arsye.
Në radhë të parë, shqiptarët të ndodhur në një sistem krejtësisht të mbyllur e kanë idealizuar jo pak botën perëndimore, të “kontaktuar” vetëm nëpërmjet kartolinave të bukura e pamjeve televizive. Për ta ajo ishte një “parajsë” e mirëqenies, lumturisë dhe parasë. Dhe ata, të “etur” për këtë mirëqenie e standard jetese, dëshiruan ta ndryshonin botën e tyre të varfër “brenda një nate”, duke harruar diku fqinjin, diku shokun dhe në ndonjë rast edhe familjen. Megjithatë, kjo nuk mund të përgjithësohet deri në ekstrem sepse shumë probleme serioze sociale në Shqipëri janë kapërcyer me pak dhimbje në sajë të kontributit prej afro 600-700 milionë dollarë në vit, të emigrantëve shqiptarë, që punojnë në vendet perëndimore, për të afërmit e tyre që jetojnë në Shqipëri. Dhe të kuptohemi, kjo shumë është e konsiderueshme për Shqipërinë, në të cilin buxheti i shtetit e kalon vetëm pak dyfishin e kësaj shume...
Së dyti, transformimi i ekonomisë shqiptare nga një ekonomi tërësisht e centralizuar në një ekonomi të lirë tregu u realizua fillimisht pa rregulla, në mënyrë të ashpër dhe me frymë të theksuar “populiste”. Kjo solli dhe përmbysjen e menjëhershme të strukturës ekzistuese të shoqërisë, braktisjen e vlerave njerëzore e intelektuale dhe rendjen marramendëse pas fitimit të shpejtë. Privatizimet e domosdoshme, por pa një strategji perspektive, në ndonjë rast dhe me natyrë të pastër politike, lanë pa punë me dhjetëra e qindra mijëra njerëz. Në këtë kapitalizëm të llojit të veçantë e mjaft të “egër”, njerëz pa kapacitetet e nevojshme, por me kurajë deri “aventureske”, filluan të shfaqen në “skenën” e re shoqërore. Një pjesë e tyre, diku në mënyrë të ndershme, diku relativisht spekulative, filluan të “çanin” me shpejtësi përpara në botën e fitimit e të kapitalit. Nuk munguan që të mbijnë dhe skemat rentiere apo “piramidat financiare” që goditën rëndë psikologjinë e punës dhe të jetesës nëpërmjet saj. Gradualisht, evazioni fiskal dhe korrupsioni u bënë pjesë shoqëruese e këtyre proceseve, duke goditur kështu rëndë vetë përmbajtjen e konceptit të lirisë e solidaritetit...
Së treti, një ndikim jo të vogël në këtë “zhvillim ndjesie” kanë pasur dhe lëvizjet e mëdha të brendshme e të jashtme, që janë shoqëruar me vështirësi shtesë në harmonizimin e shpejtë dhe solidar të shoqërisë. Madje, në disa raste, si në Tiranë, Durrës etj., edhe kapacitetet absorbuese e emancipuese urbane në këto qytete kanë qenë të pamjaftueshme për të përballuar flukset e menjëhershme nga zonat rurale. Të mos harrojmë se në fillim të periudhës së pluralizmit, në mungesë të një lirie lëvizjeje të brendshme e të jashtme gjatë periudhës komuniste, popullsia në zonat rurale përbënte më shumë se dyfishin e popullsisë që jetonte në zonat urbane, ndërkohë që sot shpërndarja është gati e njëjtë, gjë që nënkupton se ky proces migrimi është ende larg të qenurit i ekuilibruar, dhe jo më t’i përafrohet raporteve të disa vendeve më të zhvilluara evropiane. Por me përshtatjen sa më të shpejtë urbane dhe “absorbimin” e drejtë të këtij procesi lidhet ngushtë dhe të konceptuarit e drejtë të vetë çështjes së lirisë dhe solidaritetit ...
Ka shumë argumente që flasin dhe për njëfarë “huazimi” nga jashtë të kësaj ndjesie. Dhe kjo mund të shpjegohet në njëfarë mënyre dhe me “kompleksin e inferioritetit”. Në historinë tonë, që nga periudha e lashtë deri në kohët e sotme, “sendërzimi” kombëtar ka kaluar nëpërmjet një spiraleje të komplikuar ngjarjesh sa heroike, po aq dhe padrejtësisht tragjike. Por, gjatë kësaj historie, shoqëruar me pushtime, revolta të vazhdueshme, kryengritje dhe luftëra vetëmohuese për liri e pavarësi, mund të veçohen edhe mjaft përpjekje e aty-këtu edhe arritje për të “farëzuar” në popullsinë liridashëse e paqedashëse, trime e krenare shqiptare embrionet e kompleksit të inferioritetit, i cili, në kohë të ndryshme, nuk është shfaqur vetëm ndaj të huajve, por, në kuadër të një sistemi të mbyllur, edhe ndaj një “prijësi legjendar” apo, në një sistem të hapur, edhe ndaj drejtuesit të klanit, grupit, partisë, etj. Kjo, edhe pse në këto kushte të reja, pavarësisht trysnive më tepër të interesit ekonomik sesa të pushtetit politik të mirëfilltë, “askush nuk të detyron të ndihesh inferior pa pranimin tuaj” (E. Roosevelt).
Për fat të keq, ende sot, pas shumë vite përpjekjesh për një zhvillim të lirë e demokratik në një sistem tërësisht të ri e të hapur, që po synojmë të ndërtojmë, kompleksi i inferioritetit, edhe pse tingëllon si shumë artificial, megjithatë është ende i pranishëm, veçanërisht në një trajtë të kamufluar, si shprehje interesash nga më të ndryshmet, dhe, për më tepër, akoma mjaft më i theksuar ndaj të huajve në “gjirin e politikës”, në prirjen për ruajtje të pushtetit apo rimarrje të tij. Ndërsa gjithnjë e më ndryshe po shfaqet qytetari i lirë shqiptar. Pavarësisht vështirësive aktuale të tranzicionit, në këtë kontakt të ri, shumë më të gjerë e dinamik, me botën, ky qytetar dhe në mënyrë më të veçantë të rinjtë shqiptarë, që po arrijnë rezultate shumë të larta në universitete të huaja; por dhe artistët, sportistët, shkencëtarët, intelektualët e specialistët e çdo fushe dhe biznesmenët e suksesshëm, po manifestojnë çdo ditë e më shumë partneritet e konkurrencë serioze, deri dhe epërsi e sukses, në shkallë ndërkombëtare. Ata po shkëputen ose janë shkëputur tërësisht nga kompleksi “historik” i të huajit, në sajë të aftësive, kapaciteteve, talentit, punës, kurajës, moralit e ndershmërisë së tyre. Prandaj dhe ata shfaqen dita-ditës gjithmonë e më të pavarur e profesionalisht të barabartë, pra dhe realisht qytetarë të lirë e solidarë.
Por, në një sistem të hapur, mundësi të tilla të plota ekzistojnë edhe për politikën apo për shumë nga institucionet e prodhuara prej saj. Ato, përfundimisht, duhet të shkëputen nga ky kompleks dhe të bëhen plotësisht të lira e partnere të vërteta në veprimtarinë e tyre në kuadër të reciprocitetit dinjitoz dhe binomit të sovranitetit të ndërvarur dhe të ndërvarësisë sovrane. Përndryshe, dhe rrezatimi poshtë, në “gjirin e popullit”, nuk mund të arrijë të ridimensionojë, në këto kushte të reja, ato vlera pozitive e historike, në rrënjët e të cilave liria dhe solidariteti kanë qenë e mbeten përbërëse thelbësore...
Ju i përkisni një partie pos-komuniste. Ka vlera pozitive nga periudha komunist. të cilat kanë ndihmuar gjatë ndryshimit të partisë dhe zhvillimit të programatikës së saj?
Unë, për herë të parë në jetën time jam bërë anëtar partie në vitin 1996. Aderova në Partinë Socialiste, atë kohë në opozitë, për të dhënë një kontribut modest në normalizimin dhe zhvillimin, në drejtimin e duhur të proceseve demokratizuese shqiptare.
Sidoqoftë, është e vërtetë, që në fillimet e tranzicionit, kjo parti “trashëgoi”, më shumë se partitë e tjera të sapokrijuara, strukturën organizative të Partisë së Punës (të partisë së vetme komuniste në Shqipërinë e para tranzicionit). Por, po aq e vërtetë është që anëtarë e drejtues të Partisë së Punës, të niveleve mesatare e poshtë, u shpërndanë në të gjitha partitë e tjera, madje duke dalë dhe në krye të këtyre partive. Në një farë mënyre, nisur dhe nga kjo origjinë e përbashkët nga “partia mëmë”, ata në një mënyrë apo tjetrën, demonstruan dhe “kompleksin” e ish-komunistit të shndërruar “brenda një nate” në antikomunist...
Fatmirësisht, unë, nuk e kam përjetuar një kompleks të tillë, sepse as kam qenë ndonjëherë më parë anëtar partie dhe, së dyti, për arsye të prejardhjes familjare, përkatësia ime politike duhet të ishte më tepër në të djathtë se në të majtë. Por, nga ana tjetër, duke u rritur, zhvilluar e maturuar në mjedise universitare, që normalisht karakterizohen nga një prirje e qartë sociale, më afër botëkuptimit tim ishte përkatësia në një parti socialdemokrate apo socialiste në kuptimin modern të fjalës. Përveç kësaj, në kohën e anëtarësimit tim në Partinë Socialiste, në këtë parti kishin ndodhur disa ndryshime mjaft të shpejta në rrafshin programor, organizativ dhe të kuadrit drejtues. Aty po frynte një erë “rinore” reformash programore me objektivin e shndërrimit gradual të kësaj partie në një parti socialdemokrate të tipit evropian. Aktualisht, duke hedhur një shikim prapa, mund të pohohet se shumë gjëra janë ndryshuar për të mirë, por dhe shumë gjëra të tjera ka nevojë të ndryshohen.
Natyrisht, është vështirë sot që të flasësh për vlera të një partie apo partie-shtet me natyrë të pastër ideologjike, siç ishte Partia e Punës. Por, nga ana tjetër nuk mund të mos theksohet si vlerë individuale dhe idealizmi i theksuar e përkushtimi ndaj detyrës i shumë komunistëve të bazës, në ndryshim nga maja e piramidës së një partie të tillë...
Sidoqoftë, duke arritur në këtë pikë më lejoni që të trajtoj dhe disa ide të tjera mbi Partinë Socialiste të Shqipërisë dhe thellimin e mëtejshëm të tranzicionit socialdemokrat dhe elektoral të saj. Duke analizuar situatën aktuale dhe daljen e kësaj partie në opozitë, pas 8 vjet qeverisje, kam bindjen se nuk mund të arrihet një reformim i mëtejshëm i kësaj partie pa rindërtimin e komunikimit normal dhe të besimit të ndërsjellë midis anëtarëve e simpatizantëve të saj, pa ripërtëritjen e moralit të partisë dhe të strukturave të saj drejtuese, pa rikthimin e “shpirtit socialist” brenda partisë dhe në udhëheqjen e saj. Po ashtu, pa mënjanimin nga këto struktura, të paktën për një periudhë të caktuar reflektimi e verifikimi, të disa individëve të përfolur apo të perceptuar si të korruptuar, jo vetëm mund të vonojmë ndryshimin e imazhit dhe të perceptimit publik, por dhe rikthimin e mbështetjes dhe të besimit në popull. Dhe për më tepër, mund të frenojmë procesin e domosdoshëm të pasurimit të partisë me njerëz të ndershëm e idealistë, me intelektualë të aftë apo të rinj dhe të reja të talentuara. Në fakt, alarmi aktual për partinë është: lufta kundër korrupsionit, si teori e praktikë, si ushqim e mbartje, si trafik influencash e konflikt interesash, pra domosdoshmërish edhe pastrimi e pasurimi i radhëve të saj.
Në kongresin e dhjetorit të 2003 të Partisë Socialiste, por dhe në tetor 2005, një nga propozimet e mia më të rëndësishme ka qenë ai i pranimit të fraksioneve, natyrisht jo në një kuptim klasik, por si përfaqësim alternativash të kandidimit me anë të listave mbështetëse, në forumet drejtuese të partisë. Fatkeqësisht, një propozim i tillë, më 2003, nuk u kuptua dhe për arsye të situatës në të cilën ndodhej partia u hodh poshtë, ndërsa, gati dy vjet më vonë, jo më në kushte “lufte” por “paqeje”, u miratua në Kongresin Elektoral të partisë, në maj 2005. Edhe pse urgjenca dhe efekti i këtij propozimi nuk kishin më ato vlera “shpëtimtare” të dhjetorit 2003, përsëri miratimi i tij ishte një fitore e madhe konceptuale për reformimin e mëtejshëm demokratik të Partisë Socialiste dhe përfshirjen e përfaqësimit alternativ, që mundëson kohezionin e bashkëjetesën politike të një partie të madhe. Për “çudi”, ende sot, ky përfaqësim alternativash nuk është mishëruar në praktikë, duke na e servirur atë jo si një faktor kohezioni në diversitet e përfshirje alternative e përfaqësuese, por si një faktor përçarjeje brenda konceptit të vjetruar të “uniformitetit absolut”, të kultivuar dikur në kuadër të Partisë së Punës. Përkundrazi, unë vazhdoj të besoj se në përfaqësimin e çdo niveli, partiak apo institucional të zgjedhurve të partisë, duhet të mishërohet parimi i ekuilibrit të forcave dhe jo i ushtrimit të forcës, që nënkupton detyrimisht edhe insitucionalizimin dhe përfaqësimin e mendimit ndryshe apo të korrenteve në parti, pa kushtëzime artificiale, deri metafizike, me të qenurit në pozitë apo opozitë...
Ndërkohë, sot, sipas gjykimit tim, për të kapërcyer situatën e re “labile” të krijuar brenda partisë, janë bërë mjaft urgjente, për forcën e tyre “shpëtimtare”, dy parime të tjera politike: konsensusi e kolegjialiteti, në një ndërthurje të fortë me njëri-tjetrin. Nxjerrja e tyre në një plan të parë, dhe një vendimmarrje e mbështetur në to, në shumë plane, përbëjnë dhe një zgjedhje të vlefshme politike, sidomos brenda konceptit të “kohës së duhur dhe vendit të duhur”. Për më tepër, kam bindjen, se, nga përmasa e saj, çdo zgjedhje, e mbështetur në konsensusin e kolegjialitetin, mund të rezultojë e barasvlershme, për sa i përket rezultatit konkret, me atë të pranimit të mendimit alternativ dhe të përfaqësimit të tij në kongresin e dhjetorit 2003...
Po ashtu, më duket një reminishencë e gabuar dhe aspak demokratike, ideja e njëshave absolute në drejtimin e partisë. Kjo po të ngrihet, edhe njëherë, në trajtën e një parimi politik mund të prodhojë gabime e vështirësi të tjera më të mëdha, deri rreziqe, edhe në të ardhmen. Sepse harrohet që njëshi absolut gradualisht hedh poshtë kolegjialitetin, që është një parim kardinal i funksionimit e kohezionit për një parti politike demokratike. Përkundrazi, për administrimin e situatës aktuale por dhe të situatave të tjera të pritshme, del tepër i domosdoshëm rikthimi në çdo strukturë partiake i funksionimit të plotë kolegjial të partisë si kundërvënie ndaj praktikës e teorisë së unitarizmit të drejtimit. Edhe argumenti i unitetit brenda partisë, i identifikuar si dikur me atë të njëtrajtshmërisë autokratike rreth “Njëshit”, duhet hedhur përfundimisht poshtë e përshtatur në përputhje me evolucionin e sotëm shoqëror. Ai duhet zhvilluar brenda debateve, alternativave e konvergjencave të mundshme të zgjidhjes. Po kështu, duhet rikonceptuar dhe vetë liria e solidariteti në parti, si solidaritet në diversitet dhe jo solidaritet në uniformitet, si liri hapjeje e jo mbyllje, si etikë, besim e respekt i ndërsjellë, si dinjitet e mirëkuptim, si tolerancë e kompromis. Ndërsa, komanda apo politika e forcës, nuk mund të përdoren më si argument për të zbehur e luftuar mendimin ndryshe e oponencën brenda partisë, si domosdoshmëri për vetë procesin e demokratizimit të mëtejshëm të partisë e të institucioneve përfaqësuese të saj në qeverisje. Kjo lidhet dhe me thelbin e një partie, jo ideologjike por elektorale, që përfaqëson një grupim shoqëror-politik apo një bashkim vullnetar njerëzish të lirë e të barabartë. Përndryshe, do të largojmë shtresime realisht të ndershme e idealiste apo do të mbajmë larg dhe një pjesë të konsiderueshme intelektualësh, aq të nevojshëm për zhvillimin e mendimit politik të partisë. Po aq i nevojshëm mbetet dhe shtimi i grave dhe vajzave në strukturat përfaqësuese të partisë dhe mbi të gjitha i rinisë, që normalisht, në çdo vend demokratik, realizon dhe furnizuesin kryesor politik të anëtarësisë së një partie...
A ka ndonjë gjë nga periudha e komunizmit që iu mungon?
Nga komunizmi, si sistem politik e praktikë, jo si teori e ide, është vështirë që të gjesh diçka që të mungojë. Sidomos po të keni parasysh variantin e tij “ortodoks” të zbatimit konkret në Shqipëri...
Megjithatë, nuk mund të mos konstatoj që gjatë asaj periudhe, duke punuar në universitet, në fushën e edukimit dhe të shkencës, së bashku me kolegët e mi, ishim tërësisht të mobilizuar në punën tonë. Për më tepër, spikaste aty përkushtimi e dashuria për profesionin, pasioni e entuziazmi. Nuk ishim të lirë, në kuptimin e mirëfilltë të kësaj fjale, por vlerësoheshim e respektoheshim nga shoqëria. Ishim solidarë dhe e ndihmonim njëri-tjetrin. Ecnim përpara së bashku dhe përjetonim miqësinë e ndërsjellë. Madje, pa më të voglin hezitim, mund të pohohet se bëmë një punë të devotshme dhe krijuam, edhe në ato kushte të vështira, një shkollë mjaft cilësore nga ana profesionale e teknike, se prodhuam mjaft kuadro specialistë, pedagogë e shkencëtarë, që janë të shpërndarë jo vetëm në Shqipëri, por dhe nëpër të gjithë botën, për nivelin e lartë të cilëve edhe sot ndjehemi mjaft krenarë...
Nga kontaktet e ndryshme me kolegë të mjediseve universitare, më rezulton se shumë nga këto aspekte pozitive janë zbehur sot seriozisht.

Intervista është marrë nga dr. Alfred Diebold, në zyrën e fondacionit "Friiedrich Ebert". Kjo intervistë, në një version më të gjatë, do të përfshihet në një libër "Vlerat dhe edukata politike në vendet e Evropës Juglindore", që do të botohet në vitin 2006.
Shekulli
Shtuar më 31/10/2005, ora 15:29
Tage: arkiv

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori