“Marrazi” i grekëve në Muzeun Britanik!!
Albeu.com
nga Edvin LamceAntikiteti grek, përbën një nga nga periudhat më me ndikim në historinë boterore. Kultura greke, aritjet në mendimin filozofik me Arristotelin, Platonin… , arkitektura dhe planet rregulluse të qyteteve antike, sportet dhe tradita olimpike kanë lënë një ndikim të madh mbarëbotror. Periudha antike greke konsiderohet nga studiues të shumtë si periudha më e ndritur e njerzimit…….. Edhe pse janë krenarë për kulturën e tyre , për një pasuri të madhe arkeologjike-historike që territori grek i paraqet botës, grekët, kanë një “peng” të tyren i cili gjendet në një nga galeritë perëndimore të Muzeut Britanik, në Londër. Skulpturat e Parthenonit, që datojnë në vitet 447-438 p.k, dhe që janë marrë nga britanikët në fillim të shekullit 19-të….

Muzeu Britanik në Londër, është një nga më të famshit në botë për numrin e madh të objektëvë që ky muze ka në koleksion. Në të gjenden objekte dhe vepra me rëndësi të madhe studimore si; skulptura nga Egjipti i Lashtë ku më e famshmja është ajo e Ramsesit të II, “Stela e Rozetës”, pllakë guri që ka shërbyer për dëshifrimin e hieroglifeve e gjetur në Egjipt, shumë skulptura greke e romake, etj.
I themeluar në 7 qershor 1753, me një akt nga Parlamenti dhe Mbreti George i II-të, për 250 vjet Muzeu Britianik ka pasur një ritje të koleksionit të tij, me objekte e materiale të tjera studimore nga e gjithë bota. Sot ky muze shënon dhe një rekord të numrit të vizitorëvë, rreth 5 milionë cdo vit.

Cfarë është Parthenoni dhe si skulpturat kanë arritur në Londër?

Parthenoni në Athinë është një nga ndërtesat më komplekse në akropolin antik të qytetit. Kjo ndërtesë që daton rreth 2500 vjet para, ishte një tempull që i kushtohej perendeshes greke Athinasë. Ndërtimi i këtij tempulli(447-438, p.k) është iniciuar nga Perikliu, dhe punimet në të janë bërë nga skulptori i famshëm i kohës Fidia. Për 1000 vjet kjo ndertese ka shërbyer si kisha e Shën- Mërisë, dhe më pas ska qënë gjë tjetër vecse një rrënojë arkeologjike. Deri në vitin 1800 vetëm gjysma e skulpturave dhe dekorimeve të tjera që zbukuronin Tempullin e Athinasë(Parthenonit), i kishin rezistuar kohës…Nga viti 1801-1805, kohë në të cilën Greqia ndodhej nën-Perandorinë Otomane, filloi dhe lëvizja e këtyre skulpturave drejt Londrës. Ishe Lordi Elgin, ambassadori britanik pranë autoriteteve otomane, ai që mundësoi këtë veprim. Të gjitha këto veprime, janë bërë me anë të akteve ligjore dhe lejën e plotë të Autoriteteve otomane.

Që nga ajo kohë këto skulptura dhe dekorime kanë qënë të hapura, për
publikun dhe hyrja në këtë muze është falas. Shumë prej këtyre skulpturave gjenden dhe në disa Muzeume të Evropës si në Luvër dhe Vatikan. Vetëm disa nga Skulpturat e Parthenonit ndodhen sot në Athinë dhe autoritetet e Muzeut Britanik mendojnë se ato sërrisht rrezikohen nga agjentet atmosferikë.


Skulpturat e Parrthenonit, në Londër.

Të gjitha skulpturat e Parthenonit në Londër janë të hapura për publikun në Muzeun Britanik i cili lokalizohet në pjesën lindore të qendrës së kryeqytetit britanik, në Russell Square. Krahas ekspozimit në një nga galeritë përëndimore, ky muze ka ndërmarë edhe një projekt për paraqitjen me pamje tre-dimensionale të rikonstruksionit të plotë virtual që I është bërë nga studiuesit këtij monumenti dhe skulpturave në të.

Cfarë kërkon qeveria greke?

Qeveria greke në mënyrë të vazhdueshme ka kërkuar që këto skulptura, të konsideruara dhe si krenari komëbëtare për popullin grek të kthehen në Muzeun e Akropolit, në Athinë. Sipas deklarimeve të autoriteteve greke, ishte ambasadori britanik, në Konstandinopojë, në fillim të shek. 19-të, Lordi Elgin ai që “vodhi” dhe i “shiti” këto vepra në Muzeun Britanik. Ministria e Kulturës, në Greqi ka bërë publikime pa fund, madje ka hapur dhe faqe në internet për këtë debat. I gjithë problemi për zgjidhjen e ketij debate qëndron në faktin se marrja dhe lëvizja e skulptuareve drejt londres, është bërë me akte të rregullta ligjore.







Përgjigja e Muzeut Britanik!

Sipas bordit drejtues , këto skulptura konsiderohen si pjesë integrale e muzeut, dhe kanë një vlerë mbarë botrore pasi shprehin arritjet kulturore të njerzimit. Gjithashtu ky bord shprehet se në këtë muze gjenden dhe shumë objekte të tjera , nga Egjipti, Persia etj, Ndërsa kalimi dhe kthimi i këtyre skulpturave në Muzeun e akropolit në Athinë, bëjnë që këto vepra të mëdha të kthehen pjesë e koleksionit të një muzeu lokal. Sipas bordit drejtues të Muzeut britanik, qeveria greke nuk pranon faktin se ky muze është pranari legal i këtyre skulpturave.



Skulpturat e Parthenonit të ekspozuara në një nga galeritë kryesorë të Muzeut Britanik, zgjojnë një interest të vecantë për vizitorët dhe studiuesit nga e gjithë bota. Në këtë galeri krahas paraqitjes dhe mirëmbajtjes në një nivel të lartë nga ana e këtij muzeu, është realizuar edhe një kënd ku në një ekran të madh vizitorë e studiuesë për disa minuta mund të ndjekin paraqitje tre-dimensionale, të monumnetit , tempullit Parthenon. Ne këto pamje kompjuterike, mund të shihet i gjithe rikonstruksioni i plotë dhe shumë detaje planimetrike e arkitekrurore të tempullit. Gjithashu është bërë një paraqitje e plotë e gjithë zbukurimeve dhe skulpturave në të, e vecanta dhe e reja qe ky program kompjuterik sjell për të gjithë të interesuarit, është pasi kuptohen më mirë “skulpturat në lëvizje”, pasi sic dihet qëllimi i këtyre skulpturave, dekorimi i tyre nga grekët e lashtë është bërë për të paraqitur gjithë procesionin që i dedikohej festave për perëndeshën Athina.

Kthimi i këtyre skulpturave në Athinë, është shumë i vështirë pasi marrja e tyre nga britanikët është bërë me akte ligjore të vlefshme për kohën, dhe se sot Muzeu Britanik konsiderohet si një galeri botrore e arritjeve që njerzimi ka bërë në hisorinë e tij.
Shtuar më 19/11/2005, ora 17:57
Tage: arkiv

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori