Karikaturat për Muhamedin a.s dhe nevoja e një “Protestantizmi” në Islam!
Albeu.com
nga Fadil MALOKU1.Fundshekulli ynë siq e dijmë të gjithë ishte periudhë e ndryshimeve të mëdha në gjithë botën edhe me vetë faktin se zhvillohej një revolucion i përgjithshëm kundër gogolit të komunizmit dhe platformës obskurante të luftës së ftohët, të cilat njerëzimit i sollën; mjerim, skamje, luftëra të pakuptimta, dhe varfëri morale e materiale, që të mbushnin mendjen se është fjala për një “fund të paparë të historisë”, siq do të shprehej Frensis Fukajama figurativisht .
ǒ është më interesant, një vlerësim i ngjajshëm, do të thoshnim fatalist përkitazi me ndryshimet e mundshme dhe pasojat që do të sillnin ato me vete në sistemet e Evropës, prejudikohej edhe gjatë luftës së parë botërore. Bile atëbotë, ai vlerësim atëherë konsiderohej si luftë e fundit, luftë kundër të gjitha luftërave tjera të mëparshme që zhvillohej me motive të zgjërimit të demokracisë. Por ç’ ngjau? Nuk ndodhi as “fundi” e as “fillimi i fundit” të sipër përmendur; demokracia, si alternativë modeste e ndërtimit të raporteve mes njerzëve, nuk u vendos! Në vend të sajë nëpër Evropë me gjuhën e dhunës u amputuan përbindshat e komunizmit (1917) dhe fashizmit (1939). Lufta e dytë botërore, poashtu, nga historianët do të mbahet në mend me tensionimet dhe kërcnimet globale që si pasojë e lindën luftën e ftohët.vonë poashtu, vazhduan luftërat ne Gji, në ish Jugosllavi(Kroci, Bosnjë,Kosovë, bombardimi i Serbisë), ne Avganistan, në Irak dhe së fundi me gjasa edhe në Iran. Pra siq po vrehet prognoza Fukujamiste mbi shartimin e përgjithshëm vleror të demokracisë dhe lirisë se njeriut nëpër botë, ende nuk ndodhi?!
Ky instalim apo përpjekje për të shartuar demokracinë nëpër këto vende sikur po kontestohet dhe problematizohet edhe me nje fakt, e ai është se: demokracia më nuk po mundet të eksportohet aq lehtë sikurse teknologjia, kultura, mallrat, kapitali dhe vlerat tjera, ashtu siq dikur bie fjala mendonin kolonizatorët anglez; përmes dërgimit to perukave nëpër koloni dhe “telefaks Kushtetutave”.
Doktrina e demokracisë e identifikuar gjithënjë me petkun e globalizmit, po dëshmohet akoma si “kafshatë që nuk kapërdihet” edhe aq leht nga shumica e diktatorëve të Lindjes, ne mendjen e te cileve ajo është ngulitur vetem si mjet për t’i ruajtur privilegjet dhe begatitë materiale për vetën dhe familjet e tyre, e asesi si mekanizem ku sundon ligji dhe rritet mireqenia e qytetarëve të tyre. Në anën tjetër, klerikët fetar të këtijë rajoni dhe gjithandejë botës sikur i kanë ndihmuar që në start paragjykimit rreth këtij diskursi, edhe me faktin se asnjëherë gjerë tani nuk e kanë parë si të nevojshme një process të “protestantizimit” të vetë islamit, në mënyrë që ai të ecën apo të fuqizohet me koherencën e kohës dhe procesit të globalizimit.
Duket, se sistemi dhe filozofia islame në këtë drejtim në mënyrë të pakontestueshme, do të mund të zënte vendin e frymzuesit dhe udhërrëfyesit shpirtëror të njerzëve të rëndomët në të ardhmën. Ngase, nuk egzistojnë dallime aq të mëdha civilizuese midis vlerave universale të cilat do të mund të ngërthenin kundërshtitë e shfaqura alarmuese në këtë fillim viti, në mes civilizimit perëndimor dhe atij islam që kanë filluar ta përjashtojnë njëra tjetrën.
2. Poqese provohet të analizohet dhe identifikohet gjendja dhe situata aktuale globale, pas rrëmujes së shkaktuar me keqëpërdorimin e karikaturave për Profetin Muhametin a.s. duket që sot jo edhe lehtësisht do të mund të identifikoheshin, disa spjegime sociologjike të ngritura tash për tash në nivel botëror.
Spjegimi i parë, që ka të bëjë me rrafshin e teorisë së “dialogimit mes civilizimeve”, e cila mes tjerash konsiston se konflikti i tanishëm i shkaktuar pas keqpërdorimit të karikaturave për Profetin Muhamedin a.s., duhet dhe mund të sanohet vetëm përmes një dialogut të mirëfillët dhe pa hile mes dy civilizimeve kryesore që njihën sot: atij perendimor dhe atij islam.
Dhe atë, që këtë dialog ta udhëheqin jo grupet e frustruara radikale, e as pushtetëmbajtësit e korruptuar actual që qeverisjen e tyre me qytetarët e këtyre vendeve akoma po e ushtrojnë përmes një sistemi gjysëm feudal gjysëm fisnor, por me organizatat e ndryshme sindikale dhe sidomos asosh studentore që nuk kanë paragjykime ndajë demokracisë dhe globalizmit (por që përkundrazi në globalizmëm e sidomos në demokraci projektojnë një mekanizëm shumë të sofistikuar për t’i cliruar qytetarët dhe këto shoqëri me qeveri kukulla!). Në këtë drejtim, kujtojmë që ndihmë të cmueshme do të mund të jepnin edhe OJQ-ët locale të rekrutuara nga shoqëria civile. Nëse si të tilla fare egzistojnë!
Në anën tjetër, kësi dialogu ndërcivilizues parasëgjithash do të duhej hapur në “shtëpinë e vetë” edhe Unioni Evropian (kujtojmë vizitën turbo të Solanës?!), i cili në gjirin e vetë numron me miliona miliona qytetarë të civilizimit islam. Poashtu, në funksion të këtij dialogu të themi të mbrendshëm ndërcivilizues Evropian nuk do të ishte keq të identifikohej edhe ndonjë udhëheqës i moderuar shpirtërorë musliman, i cili me autoritetin e tij moral dhe të islamit autentik do të mund të shërbente si model i interkomunikimeve civilizuese përmbrenda vetë kësajë pjese të përëndimit. Me këtë iniciativë përveq tjerash do të dëshmohej se islami jo vetëm që nuk është në kundërshti (gjë që edhe në essence nuk është!?) me rrjedhat e përgjithshme globale por përkundrazi është kompatibil dhe pro procesit të ri të globalizimit dhe të shtrirjes se demokracisë atje. Por këtij fakti të pakontestueshëm athua duhet t’i paraprijë njëherit një “protestantizëm” islam, në mënyrë që bashkangjitja me karvanin e globalizmit të bëhet e natyrshme dhe në kolizion me trendet e tanishme e sidomos ato të ardhshme (!), apo duhet që edhe më tejë të vazhdohet me kacafytjet e stilit të Davidit me Goliatin, siq po ngjanë aktualisht?
Kujtojmë që instalimi i demokracisë përmes një qeverie të kontrolluar nga opozita(pra sistemi opozitar), duke i respektuar të drejtat e njeriut, si edhe sundimin e ligjit, në një mënyrë apo në mënyrën tjetër do të bëheshin shoqëruesit e një jete më kualitative për gjithë rajonin . Dinamika e gjerëtanishme e diktuar pikërisht nga perëndimi, ose thenë më drejtëpërdretj Amerika ka bërë që institucionet e ndërtuara përmes pushteteve kukulla, pa instaluar drejtëpërdretj mekanizmin e votes së lire, të jenë jo vetëm jo productive por parasëgjithash edhe përgjegjëse për gjendjen dhe kaosin që atje është duke mbisunduar.
Spjegimi i dytë, që për mendimin tone ka të bëjë me teorinë e Fukujames, mbi "fundin e historisë", sipas të cilit perëndimi me rënien e murit të Berlinit, përkatësisht me triumfin që konsistoj ndaj Lindjes (përkatësisht ndaj perandorisë së "kuqe), duhet tani të imponojë përgjithëmon modelin globalist gjithë botës .
I njejti Fukujama që pretendon të jetë njohësi më i mire i konjukturave të përëndimit, konsiston në tezën sipas të cilës institucionet dhe vlerat tradicionale të jopërëndimorëve (në veqanti ato islame) shkaktojnë ngecje në senzibilimin e natyrshëm të procesit të globalizimit. Duke kontestuar, kështu kapilarët kryesor të këtij procesi tani për tani të pandalshëm, ai në fakt e konteston pluralizmin kulturor, përkatësisht paradigmën kryesore përmes të cilës fuqizohet ky process. Sepse, nëse (ta quajmë kështu) “kriza vlerore e identitetit perëndimor” i atribuohet sensit për t’u normuar uniformiteti tashma sipas disave ngandonjëherë i tepruar (paradigma franceze) dhe i dhunshëm (paradigma islame) , atëherë shtrohet pyetja përse nuk gjurmohën infuzione të reja regjeneruese nëpër kulturat dhe civilizmet tjera jopërëndimore, në mënyrë që procesi i mbijetimit si civilizimi gjertani më i furishëm të zgjatet edhe për shekujt a ardhshëm? Do thenë që nuk është për t’u habitur përse sipas shumicës së sociologëve amerikan, përëndimi është duke përjetuar një krizë serioze në drejtim të kërkimit të një identiteti të qëndrueshëm .
Nuk është e rastësishme poashtu se, njëri ndër njohësit më të mire të diskursit demokratik Arnold Tojnbi, thotë se “procesin e krizës së shfaqur” rreth përmbajtjes së identitetit të ri mbijetues, perëndimi duhet ta kërkojë mu në amputimin dhe injektimin e vlerave që do të pasojnë (si thotë ai ”aspekteve më të mira të islamit dhe të lindjes së largët) nga joperëndimorët.
Për Tojnbin amputimi dhe injektimi i vlerave jo përëndimore, nuk projektohet si stereotip dhe nevojë por parasëgjithash si shpresë e padiskutueshme për gjithë njerëzimin në rast synimit të civilizimit perëndimor për të mbijetuar shekujt e ardhshëm. Tekefundit, Tojnbi, këtu nuk jap ndonjë formulë të re përveqë që i ridëshmonë kalkulimet e perandorive të mëhershme, si të asajë Romake e Osmane.
Spjegimi i tretë, do thoshnim në mënyrë indirekte është i ndërlidhur me teorinë e Samuel Huntigtonit, i cili botën e shek XXI e parasheh decidivisht si Projekt të pushimit të konflikteve: kombëtare, etnike, politike, ekonomike, etj. dhe fillimit të përleshjeve mes civilizimeve! Për te, bie fjala konflikti i tanishëm në Lindje nuk është asgjë tjetër vetëm se zbatim i përpunuar mirë i Projektit mbi inicimin e përplasjeve mes dy civilizimeve(atij përendimor dhe atij islam) kryesore për supremacion global!
Huntigton, poashtu gjykon kundërthënshëm! Sepse sipas tij tash (me siguri pas bindjes së fituar lidhur me pushtimin e lehtë të Irakut) Perëndimi nuk ka nevojë të flasë më për dy civilizime (ashtu siq kishte pretenduar në funshekullin e kaluar) por për “Perëndimin (qendrën, kursivi im F.M) dhe pjesën tjetër ( periferinë, poashtu kursivi im F.M.) që nënkupton ekzistencën e disa jo-perëndimeve” , ku pikëspari aludohej në Japoninë, pastajë Kinën dhe tash së fundi në Lindjen.
Do thënë që të një ndër dobësitë kryesore që i adresohën kësajë teorie dhe atij vetë është edhe ajo se diskursi i civilizimeve Huntigtian i anashkalon apo më mire me thënë i përjashton dallimet (organizative, politike, ekonomike,etj.) përmbrenda vetë shteteve që bie fjala e favorizojnë uniformitetin kulturor dhe atyre që e përjashtojn pluralizmin kulturor. Në kuadër të këtyre “kontestimeve” shkencore, hyjnë edhe analizat dhe studimet të bëra po nga vetë diskursi perëndimor, se numri më i madhe i konflikteve etnike, nuk kanë ngjarë si pasojë e konfliktit në vija të trasha civilizuese, por para së gjithash, si pasojë të interesave ekonomike, teritoriale, egzistenciale, etj. shumica e konflikteve etnike në botë nuk kanë si shkak përplasjet ndërmjet civilizimeve.
Gjithashtu, shumica e studimeve sidomos ne Evropën Lindore dëshmojnë se pavarësisht prej përkatësisë civilizuese, të anketuarit kanë perceptime dhe pritshmëri të përafërta civilizuese mbi: demokracinë, integrimin evropian dhe çështje të tjera politike, gjithashtu edhe studimet e bëra nëpër vendet me shumicë të popullsisë islame, janë të përafërta dhe me përfundime identike: demokracia nuk kontestohet nga shumica e popullsisë , anipse se në këtë rajon regjimet jodemokratike janë në pushtet akoma.
Duket që edhe "përplasja" e fundit, e kulmuar me keqëpërdorimin e karikaturave për Muhamedin a.s. nuk ka të bëjë edhe gjithaq me shpalljet për shkatrrim të njërit (në këtë rast civilizimit perëndimorë) civilizim ndaje tjetrit (civilizimit islam), sa me përplasjet e vet civilizimit perëndimor me problemet e identifikuara në kuadër të tij, siq janë ato që kanë të bëjnë me : ksenofobinë, stereotipet ndajë ardhacakëve të lindjes (rasti i incidenteve në Francë, Holand, etj), rrezikun ndajë të huajve (në Gjermani psh debatet e vonëshme) dhe me frustrimin evident në islam që aktualisht për mendimin tonë është me tepër pasojë e një gjurmimi të një identitetit të ri, apo si të themi një dileme hamletiane në mes globalizmit (si ofertë) dhe konzervatizmit (si traditë qindravjeqare).
Egziston, poashtu nje bindje shkencore që flet në favor të tezës se edhe në vendet islame egziston jë përkrahje dhe nje simpati për diskursin demokratik. Por, fakti që në vendet e trazuara aktualisht ku pushtetëmbajtësit actual autokratik iu bashkangjitën turmës së demonstruesëve dhe qytetarëve, sido kudo e rriti paragjykimn për gjoja kundërshtinë e islamit ndajë demokracisë. Në këtë kontekst, nuk mund të thuhet se islami është antidemokratik. Ngaqë me këtë paragjykim arrihën dy kundër efekte, që për mendimin tone janë të rëndësishme për t’u identifikuar shkaqet e krizës dhe të frustrimit të shteteve të Lindjes:
Njëri, i cili ka të bëjë me “shkurorëzimin” e mundshëm të demokracisë ende pa hy në “muajin e mjaltit” të pluralizmit, sundimit të ligjit, kontrollit dhe shfaqjes së opinionit opozitar. Dhe tjetri, me acarimin e mëtejmë mes civilizimit islam që dosido do të ishte I përmasave globale. Në këtë kontekst kujtojë që shtrohet një dilemë e madhe, se athua keqëpërdorimi i karikaturave lidhur me Muhametin a.s. mund të (keq)përdoret si një shkas i vogël për ta rikrijuar një rimobilizm të ri destruktiv që realisht i jep të drejt tezës Huntigtonine mbi pashmangshmërinë e përleshjeve mes civilizimeve, gjë që do të ishte Apokalipsa vet (!) apo për të fuqizuar një diskurs të ri në trajtën e një “protestantizmi” në shtetet islame i cili qonë dosido kah një garë të shëndosh mes civilizimeve ashtu siq edhe përshkruhet me librin e shenjët K’uran? Duket që “Protestantizmi” islam është më afër mendësh të ngjajë!

(Autori është profesor i Globalizimit dhe Civilizimeve në Departamentin e Sociologjis në Prishtinë)
Shtuar më 21/03/2006, ora 09:10
Tage: arkiv
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori