Ditë të rënda për ekonominë e Maqedonisë
nga Iljasa Salihu


Gjatë këtyre ditëve, Enti për statistikë zyrtarisht lajmëroi se ekonomia e Maqedonisë është në recesion, duke publikuar të dhënat për rritjen ekonomike të vendin për tremujorin e dytë të vitit në të cilin shënohen numra negativë. Prodhimi i Përgjithshëm Vendor ka rënë për 0,9 përqind. Kjo është pasqyra më e spërndritur ku mund të shihen ditët e zeza vijuese në këtë shtet. Në tremujoren parë të këtij viti rritja ekonomike ishte minus 1,4. Sipas treguesve ekonomik, nëse një vend ka rezultate negative në dy tremujorët (kuartalë) radhazi, atëherë ai vend zyrtarisht është në recesion. Këtë kusht tashmë Maqedonia e ka plotësuar, ngase tremujori parë është puqur me tre mujorin e dytë me shenjën minus përpara. Ky vit do të jetë viti i dytë që vendi keqas futet në pellgun e recesionit, pas atij të vitit 2009.
Rënia e ekonomisë së Maqedonisë në batakun e krizës ekonomike, është edhe pasqyra më e drejtë, prej së cilës mund ta shohësh maskaradën e problemeve historike dhe atyre të identitetit. Në këtë vend pushtetarët, krijuan probleme të njëpasnjëshme dhe të ngjyrave të llojllojta, vetëm qa ta mbulojnë mjerimin ekonomik të shoqërisë, duke ushqyer kështu qytetarin e këtij vendi me përralla historike, ëmbëlsinë e vdekjes për mbrojtje të identitetit, shpëlarje të trurit me përralla me mbret, derisa një ditë jehona e ndërkombëtarëve dhe klithmat e fëmijëve, këtyre mashtruesve ia bëri me dije se ishin harxhuar të tërët dhe se vuanin për gjëra të thjeshta materiale. Këtë vello mashtruese që zyrtarisht shteti e fshehu, vetë institucionet shtetërore e grisën, ngase edhe fëmijët e pushtetarëve e hetuan se shumëçka nuk shkon në ujin e qetë dhe në shtratin këllirë të lumit.

Ministrisë së Financave llogaritësi nuk i punon mirë

Ministria e Financave me qëllim që ta ushqejë popullin me shpresa të rrejshme, kishte parashikuar që buxheti në vitin 2012 do të kishte rritje prej 4.5 përqind. Këto parashikime të mbështetura gjoja në analiza të thella ekonomike, një pjesë e qytetarëve lehtas i besojë, jo pse nuk e merrnin parasysh gjendjen e kaluar dhe atë të tanishme me aktor të të njëjtit profesor, por nuk donin të kridheshin në pritjeje të ditëve të këqija. Sipas mendimit të ekspertëve politik dhe atyre të ekonomisë, këto të dhëna zyrtare të kësaj ecejake të Prodhimit të Përgjithshëm Vendor, janë tregues dhe dëshmues se viti 2012 është njëri nga vitet më të rënda të krizës ekonomike, pasojat e të cilit mund të thyejnë dilemën e të qenit apo të mosqenit shtet, ky i cili në çdo skaj të tijin është përthekuar me probleme të shumanshme. Ekspertë ekonomik gjithashtu këshillojnë që sa më shpejtë që është e mundur të shkurtohen të gjitha shpenzimet jo të frytshme publike, sepse atë mund ta bëjë qeveria, të angazhohet që me mundësinë e besueshmërisë së shtetit, të thithë vija të mundshme kreditore me shpenzime kapitale më të ulëta që të përkrah sektorin real, duke ndikuar kështu në ngritjen ekonomike.
Vërtetë është shqetësues fakti i rritjeve të shpenzimeve publike në objekte të vdekura, edhe atë në kohën kur çdo institucion ndërkombëtar paralajmëronte për valën e re të krizave ekonomike. Qeveria lëre që nuk i shkurtojë shpenzimet publike të frytshme, siç mund të ishin shkollat, rrugët, spitalet e të ngjashme, por duke i anashkaluar këto, ajo u mor me projekte që do ta rraskapitnin buxhetin dhe marrëdhëniet ndëretnike, me këtë edhe xhepin e qytetarit, siç ishte rasti me projektin “Shkupi 2014” ku zyrtarisht parashihen të shpenzohen 200 milion euro, projekt ky që do të provokonte rëndë shqiptarët dhe shtetin e Greqisë, shtet ky i rëndësishëm në dosjet evropiane.
Sipas të dhënave të statistikës, zvogëlim më të madh ka në xehetari, industrinë përpunuese dhe furnizimin me energji elektrike si dhe në sektorët e ndërtimtarisë dhe trafikut. Nga Oda Ekonomike e Maqedonisë vënë në dukje se nëse vazhdon tendenca negative deri në mbarim të vitit, do të jetë vështirë të mbahet niveli i veprimtarisë ekonomike të vitit të kaluar. Krahas kërkesës së zvogëluar nga bota e jashtme dhe konsumi në tregun vendor, problemi më i madh është jo likuiditeti dhe borxhi i madh i kompanive. Kjo skenë teatrale që nuk aktrojnë artistët, por vetë ata që vuajnë nga një dukuri e tillë, ndërlidhet me krizën ekonomike në Evropë. Në bazë të kësaj mendësie, Maqedonia do të del prej recesionit atëherë kur të dalin prej këtij bataku edhe vendet evropiane. Nëse çdo gjë qenka e lidhur me këto vende, atëherë përse qytetarët e këtushëm si të shastisur ia mësynë atyre vendeve. Nëse është kështu, a do të futet Maqedonia në ekspansion ekonomik atëherë kur edhe vendet evropiane do të hynë? Pa dyshim që jo, sepse kjo është vetëm një mundësi për pastrim llogarish të atyre që pushtetin e përdorën si arë që vetë mbillnin, vetë korrnin dhe vetë merreshin me shitjen, duke pastruar kështu tregun prej atyre që mund t’i dëmtonin në caktimin e çmimit. Këta u pasuruan shumë dhe për ta nënshtruar popullin më lehtë, në kokat dhe barqet e tyre krijuan një varshmëri të thellë ekonomike, ku ai që i varfërojë orë e çast i kërcënohej se po nuk treguat dëgjueshmëri ndaj neve, për shekuj do t’ju lëmë në këtë humnerë, shpëtimtar të së cilës jemi vetëm ne. Populli votonte këta me shpresë të nxjerrjes nga kjo kridhë e pështirë, kurse në të vërtetë mëtuesit e këtij premtimi ishin ata që i kishin futur në këtë vend që nuk dilej lehtë.

Të dhënat dhe paralajmërimet ndërkombëtare për gjendjen ekonomike

Sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar, Maqedonia ka shkallën më të lartë të papunësisë. Në vitin 2012 ajo ka arritur në 31.2 përqind. Pastaj gazeta londineze “The Economist” kombinon nivelin e papunësisë dhe normën e inflacionit për të llogaritur të ashtuquajturin Indeksin e Mjerimit. Duke përdorur këtë metodë, “The Economist”, në fillim të vitit 2012 tregoi se në Maqedoni jetohet jetë më e varfër në botë.
Në konkurrencë me 92 vende tjera, Maqedonia e meritoi vendin e parë, për shkak të papunësisë enorme dhe inflacionit të lartë. E njëjta pasqyre është dhënë edhe nga Instituti për demokraci sociale “Progres”, pas anketës së fundit telefonike, ku janë përfshirë 1116 të anketuar.
Sipas këtij instituti, tre të katërtat e familjeve në Maqedoni mund të mbulojnë me buxhetin e tyre mujor vetëm shpenzimet për ushqim dhe faturat e shtëpisë. Më shumë se gjysma e qytetarëve konsiderojnë që pushteti e shpenzon buxhetin në dobi të tij dhe jo në dobi të qytetarëve, ndërsa dy të tretat e qytetarëve mendojnë se qeveria po e udhëheq keq problemin e varfërisë dhe të papunësisë.
Kjo është Maqedonia, oaza e dikurshme e paqes, ku shihet që besnikërisht i ka hipur skive në një mal të thepisur dhe ashtu siç bëjnë trimat mendjetredhur kur symbyllur kërcejnë në zjarr, kjo ia mësyu tatëpjetës, fundi i së cilës shihet si truall i rrafsh, por analizuar shpejtësinë marramendëse, përmasat e kësaj hapësire dhe njeriun që rrëshqet, del se stacioni i tij i fundit mund të jetë gremina mikpritëse, ku nëse mbetet gjallë presim të paktën të mbushet me mend prej dalldisjes së tij histerike dhe historike!




Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga ky opinionist
 
Taulant dhe Granit Xhaka janë dy vëllezërit që përballen në skuadra të ndryshme për herë tëparë në një Kampionat Evropian

Taulant dhe Granit Xhaka janë dy vëllezërit që përballen në skuadra të ndryshme për herë tëparë në një Kampionat Evropian