Zanafilla e tyre daton që nga viti 1860 dhe, me shumë gjasë, ato shprehnin, ashtu si karnavalet në tërë vendet e botës, atë çka njeriu dëshironte pavetëdijshëm ta largonte nga vetvetja: makthe, vegime të frikshme, fantazma e të tjera tmerre të brendshme të trashëguara instinktivisht ndoshta që nga koha e njeriut të shpellave. Gjithsesi, në epokën tonë moderne, karnavalet janë kthyer në manifestime gëzimi e shfryrjeje mbarëpopullore, si për shembull, karnavalet e Rio de Zhanejros në Brazil. Nga ana tjetër, çdo vit, edhe në Europë organizohen karnavale, si në Francë, Itali e gjetiu, madje flitet për Madhërinë e tij Karnavalin si dhe për djegien e tij në fund të festës. Në romanin e vet “Gryka e pusit” (Toena, Tiranë 2011), Arben Shehi përshkruan bukur përgatitjet për karnavalet e Shkodrës në kohën e diktaturës komuniste dhe tundimin e rrezikshëm të realizuesit të personazhit karnavalesk të quajtur Surrati i Madh – një lloj mbreti i karnavaleve – për t’i dhënë atij të paktën një tipar të diktatorit Hoxha, por të kamufluar e të kapshëm vetëm nga një sy i stërvitur, aq më tepër që, ditën e fundit, karnavalet mbylleshin me djegien e të gjitha maskave, pra, edhe të Surratit të Madh. Tashmë terminologjia e përdorur – Surrati i Madh dhe surratet e vogla –, mund të interpretohej asokohe si aluzion i rrezikshëm antikomunist (Sekretari i Parë dhe anëtarët e KQ të PPSH-së), prandaj, me izolimin e Shqipërisë komuniste, karnavalet e Shkodrës u detyruan të marrin një orientim tallës me të ashtuquajturit armiq imperialistë e revizionistë dhe, në veçanti, me udhëheqësit e këtyre të fundit. Por mjaft e vura në provë durimin e lexuesit tim të vëmendshëm me këtë kthim prapa në kohë të errëta e të mundimshme. Fundi i shkurtit dhe fillimi i marsit janë pikërisht periudha kur, normalisht, organizohen karnavalet e Shkodrës. Do të isha shumë kureshtar të shkoja e të shikoja nëse vazhdon tradita e bukur e surrateve, a bëhet më Surrati i Madh, si bëhet, si parakalon dhe a digjet ai publikisht. Do të dëshiroja ta shihja nga fare pranë me një tundim të vetëm: të zbuloja tek ai qoftë edhe një tipar të vetëm të këtij apo atij personaliteti tonë të njohur, madje edhe të famshëm jo vetëm detyrimisht politik, por edhe kulturor, shkencor, artistik etj. Sigurisht, kjo nuk do të ishte një risi e mirëfilltë: tashmë, prej vitesh, piktori e karikaturisti Bujar Kapexhiu ka realizuar portrete humoristike të disa dhjetëra personaliteteve të spikatura në fushat e lartpërmendura, të cilat, ndryshe nga çfarë ndodh me surratet e karnavaleve të Shkodrës, nuk digjen çdo vit, sepse qëndrojnë të varura te bar-kafe “Albert” në Rrugën e Durrësit të kryeqytetit tonë. Ah, sa do të doja që bashkë me Arben Shehin të rrija e të këqyrja Surratin e Madh për të parë se çfarë tipari mund t’i ketë dhënë krijuesi, një tipar të huazuar nga Sali Berisha apo Edi Rama? Nga Ilir Meta apo Skënder Gjinushi? Nga Ismail Kadareja apo Fatos (Kongoli + Lubonja + Baxhaku)? Nga Gazmend Leka apo Bujar Kapexhiu, Agron Tufa apo Arian Leka, Aleksandër Gjoka apo Pirro Çako, Mirush Kabashi apo Bujar Asqeriu, Agim Bajko apo Agron Llakaj, Aqif Qifa apo Françesk Armadhi e plot e përplot të tjera personalitete të njohura për shqiptarët brenda e jashtë kufijve të Shqipërisë sonë humoristike? (Siç mund e duhet ta vërejë lexuesi im i rregullt e i paanshëm, këto personalitete janë të tëra të gjinisë mashkullore, por kjo nuk ka nevojë për komente të hollësishme). Sidoqoftë, i siguroj personalitetet e sapopërmendura që djegia e Surratit të Madh bashkë me ndonjë tipar të tyre, është pa diskutim një ogur i mirë për ata: Ashtu si Feniksi që rilind nga hiri i vet, ashtu edhe tipari në fjalë do të rilindë nga hiri i Surratit të Madh për t’i bërë të gjithë të lartpërmendurit përfundimisht të pavdekshëm!