Torta e Shqipërisë etnike
nga Artan Fuga
Standard
1. Cilat ishin kundërthëniet e tortës që mund të sillnin çekuilibrime ?

Torta si ëmbëlsirë kishte disa kundërthënie të brendshme simbolike që mund të shfaqeshin edhe së jashtmi. Nuk ishte fjala për mospajtim mes sasisë së gjalpit, miellit, sheqerit, etj. Por, midis këtyre anëve :

a. Midis faktit që festa e Pavarësisë lidhet me traditën historike të shqiptarëve, ndërsa torta është një ëmbëlsirë jo tradicionale, e si e tillë provokon, aq më shumë që gjuhësisht, « po ndahet torta » ka kuptimin metaforik se po ndahen të mirat materiale, pra pas kësaj nuk mbetet gjë.

b. Torta është një dukuri aristokratike edhe në Perëndim, jo më në Shqipëri, pra midis faktit të servirjes së tortës, aristokratike, dhe të një torte të shtrirë pothuajse në rrugë, kishte një mospërputhje. Torta mund të shtrohet e shumta në një holl hoteli, në një lagje të pasur, por jo në sheshin ku rrugica quhet « Pallati i kulturës », nga vendet më popullore të qytetit,kjo hyn në kontradiktë me veten e vet.

c. Torta ka një ritual ngrënieje, ndofta është ëmbëlsira më në nazike në të prerë, në të ngrënë. Qëkurse tê ftuarit po e prisnin me një si sharrë hekuri, simboli hynte në kontradiktë me veten e vet. Torta është simboli i feminitetit, i brishtësisë në të ngrënë. Në botën aristokratike, pasdarke, të ftuarit i japin të presë një copë tortë për të provuar sesa është i edukuar. Nuk mund të pritet me hanxhar. Kurse mijëra njerëz nuk mund ta hanin në mënyrë delikate, por veçse duke e bërë përshesh.

Ja përse simboli kishte vështirësi shumë të larta realizimi.

2. Priteshin ndofta disa tensione në shesh, por të vogla, ndonjë shtyrje, ndonjë nxitim, por jo skena dëshire të patretur për t’u vërsulur mbi tortë. Gjithësesi një dukuri minoritare. Por, nuk mund ta gjykojmë ngjarjen pasi ajo ndodhi, sepse pas lufte të gjithë bëhen trima. Përsa më përket mua, ndonëse gjatë asaj dite kam folur për qetësi dhe përmbajtje, thirrje për meditim të qetë dhe jo për orgjira kolektive në ngrënie, përsëri them se ideja e tortës ishte jo e pagjetur. Biles shumë interesante.

Në të gjitha festat mbizotërojnë podiumet, presidiumet, kurse qytetari, apo shtresa më masive e shoqërisë është e munguar. Elita është shkallët, kurse populli në shesh, atje vetëm për të brohoritur. Elita ha torta, kurse populli lëpin buzët. Po kështu shpesh me figurën e Ismail Qemalit u ekzagjerua, ose me atë të individëve të tjerë shumë të shquar, shumë të nderuar. A thua se Austro-Hungaria na fali Pavarësinë, sikurse shqiptari i thjeshtë, emigranti, patrioti, fshatari, zejtari, kleriku po të mos donin këta Konti Bertoldi do ta kishte mbrojtur Pavarësinë nga Viena. U harrua pak populli në këto përkujtime. Ata që e shoqëruan me shpirt, me sy, me mendje Ismail beun që po shkonte në Vlorë. Ata që e mbrojtën Vlorën në 20, 40, 60, etj.

Ideja e tortës për popullin, e shtrirë në shesh, për mua ishte ideja e hapjes së dyerve, qoftë edhe simbolikisht, që një herë në jetë, populli të hypte në tribuna dhe të merrte nga torta, qoftë edhe kur deti ishte bërë kos. Sa e mirë është demokracia participative, dhe jo thjesht kjo e opinionit kur liderat flasin dhe popullin dëgjon e nuk bëzan. Në fillim gjithçka nis si simbol.

Dhe populli ashtu vjen si deti, vjen për të provuar « tortën » që një herë në jetë e kanë lënë të rrethuar me pak policë. Ai populli që ndoqi Ismail Beun në baltrat e Myzeqesë. Ashtu vjen ai me baltë, me qese, me legena, me zemër në dorë, me qese plastike, me kazma e me lopata, është një fenomen natyror, shkruante Rrobespieri, pra nuk ka as turp, as frikë, as ndruhet. Nuk pret ta hajë totën me lugë dhe me piru, ashtu e hante Ismail Beu, ai ndiqte pas rrotës së karrocës, duke ecur në shi dhe në baltë.

Një çekuilibër i vogël dhe dukuria kolektive pastaj nuk administrohet dot. Por, ideja për t’i lënë disa çaste popullit në dorë tortën, ta mësojë të qeverisë veten, nuk mund të mos përshëndetet edhe kur vjen gabimisht, pa dashje.

3. A është e turpshme ajo që ndodhi, a duhet mos flasim ?

Mirë do të kishte qenë të kishte veçse pak tension dhe asgjë më shumë, por e thashë një tortë aristokratësh e shtrirë në shesh, nuk mund të hahet me thikë e piru. E di unë sesi hahet ajo. Do mjeshtri në prerje. Ku futet thika, ku ndërhyn piruni, ku lëvizet kyçi i dorës dhe si hapen buzët për ta ngrënë.

Turp ? Nga kush ? Mos jemi popull që kemi bërë genocide ? Mos kemi pushtuar njeri nëpërmjet arradhesh fashiste ? Mos i kemi shtrirë dorën njeriut për të na mbajt me bukë se nuk kemi evro në dorë ? Këto janë turpe. Mos kemi vrarë komshinjtë sepse kishin fe tjetër nga jona ? Këto janë turpe. Jo shtyrja në stadium, jo ngrënia me duar, e mbledhja me qese e një gjelle aristokratësh, shtruar në një banket orgjiak popullor. E thamë populli nuk mund të hajë me thikë e me piru në një banket mijra personash.

E përse të mos flasim ? Turp nga të huajt ? Ende ky inferioritet. Unë më shumë vlerësoj atë gruan me legenat plastikë ngjyrë rozë që kërkon pjesën e vet të tortës, paksa jo në mënyrë delikate, sesa atë që ka turp nga populli i tij, për popullin e vet. Cfarë të bëjmë ? Të fusim kokën në dhé si struci ? Të sulmojmë si « terroristë » web-et e botës se paskan ca video ku populli paturp ha si i do qejfi, një herë në jetë tortën që i kanë lënë gabimisht në shesh, ku është bërë deti kos ?

Jo, emancipimi është kur analizon, flet, gjykon, vlerëson, dhe kritikon. Por, edhe kur e kupton. Mos kini turp për atë gruan me legena, e ha vetë turpin e vet me tortë ajo. Na gjykon bota ? As ka nge bota të merret me ne ! Qytetari perëndimor e di më mirë sesa ne se çfarë është një fenomen kolektiv në një shesh. Mos kini merak. E njeh mirë historinë e vet. Nëse nuk e di, ia mësojmë ne, pse jemi këtu kot?

Do flasim dhe do tê ngopemi. Herë tjetër tortën në shesh do ta hamë më me kujdes. Me pecetka, thikë, pirunj. Po e provuam ama një herë ta lemë popullin në podium. Sikurse nuk e lemë kurrë të flasë në mitingjet politike. Kjo është turp.

Ishin të uritur ! Halle ka plot Shqipëria. Por, nuk shfaqen këtu. Keni parë ndonjë turmë të sulmojë mallrat ushqimore që ndodhen shtrirë në rrugë ? E dini si sillet i urituri ? I urituri ha guzhinjerët e veshur me të kuqe, nuk ha tortën.

Flasim deri sa të ngopemi. Me tortë, me llafe, me web. Ca u ngopën me tortë, ca nuk nginjen me llafe. Është rasti edhe për humor... Ta bëjmë. Cfarë të keqe ka? Fenomenet masive na ngjizin si komb, edhe kur janë dramatike, edhe kur janë qesharake. Me të qeshur bëjmë edhe kritikë, edhe falim, edhe mësojmë, por jo të heshtim.

Qeshëm me përsheshin e tortës, le të qeshim edhe me videot që na qarkullokan. Mos kini merak. Kush është hamës i madh, mund të ketë njëqind të meta, por është njeri i mirë. Të gjithë e duan...

Vetëm duhet të ketë kujdes pak diabetin...
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga ky opinionist
 
Taulant dhe Granit Xhaka janë dy vëllezërit që përballen në skuadra të ndryshme për herë tëparë në një Kampionat Evropian

Taulant dhe Granit Xhaka janë dy vëllezërit që përballen në skuadra të ndryshme për herë tëparë në një Kampionat Evropian