Paragjykime ushqimore!
nga Artan Fuga
Kisha menduar gjithëmonë se ndalesat kulturore lidhur me ushqimin ishin vetëm paragjykime që nuk kishin asnjë bazë racionale. Jo e pi rakinë jo s’e pi alkoolin, jo e ha mishin e derrit jo nuk e ha mishin e derrit, jo e therr qengjin sipas mënyrës myslimane, jo e therr sipas mënyrës krishtere. Jo i ha gjarpërinjtë, jo nuk ha i zvarranikët, kërminjtë e skuqur në vaj. Jo e ha djathin në fund të darkës, në vend të ëmbëlsirës, jo nuk e ha veçse në mëngjes. Duken si paragjykime pa bazë, pa asnjë themel arsyetimi, pa asnjë racionalitet. Njeriu i emancipuar, mendoja, ha çdo gjë sepse nuk sheh veçse vlerën kalorifike të ushqimit, sa kalori merr, sa i bëjnë mirë për yndyrnat në gjak, etj.
Mirëpo atë ditë në një qytet të vogël midis kufirit gjerman dhe çek kuptova se nuk ishte ashtu. Qyteti ishte gjerman, në fakt. Mbërrita rreth mesnatës dhe isha i uritur. Dola për të kërkuar ndonjë restorant hapur. Qarkullonim rrugëve pranë sheshit të qytetit me veturën që kishim marrë me qira në Paris. Sa për atë udhëtim shërbimi. Ishim dy vetë në atë makinë. Të dy shqiptarë të uritur që vinim rrotull qendrës së qytetit gjerman me një veturë peugeot fraceze, me targa Parisi.
Fati na priu. Në gjysëm errësirë vumë re zhytur mes pemëve që vareshin deri në tokë me degët e tyre të harlisura një vitrinë restoranti ku sipër saj shkruhej gjermanisht “Kushinë greke”.
Nuk pritëm asnjë minutë, por hymë brenda. Dy persona me bluza të bardha shërbimi, edhe guzhinjerë dhe kamarierë, shërbenin në atë sallë pasmesnate, që kishte mbetur bosh.
Ishin esmerë, por edhe grekë esmerë nuk është se nuk ka. Një përzjerje helenësh, turqish dhe siçilianësh jep këtë lloj fizionomie. Ata kishin parë targën tonë franceze të veturës dhe duke na marrë për francezë na thanë “Bonsoir!”. Na erdhi për shtat në ato çaste të mos e vinim të vërtetë në vend e të thoshim : Jemi shqiptarë! Mbase na shërbejnë më mirë, të paktën sa për sonte menduam. Nuk gënjyem, por nuk e dhe kishim për detyrë që të vendosnim të vërtetën në vend kur nuk ishte nevoja.
Kërkuam pita, tzaziqi, japrakë, mish derri me patate të skuqura dhe në fund deshëm nga një bakllava. Në mënu ishte shkrojtur “balkawa”. Edhe më eksituese.
I pamë të dy grekërit pak në siklet. “Po, për të pirë – çfarë dëshëroni? – na pyetën”. Na paraqitën të gjitha llojet e verërave. I pamë drejt e në sy. E shpreha unë dëshirën e zjarrtë të përmalluar : “A ka raki?”.
“Po, thanë të gëzuar, ajo që nuk kemi është mishi i derrit, a mund t’a zëvendësojmë me mish qengji?”
Nuk e bëmë zemrën e keqe për t’u ngritur e ikur. Ku do shkonim në atë orë? I hamë me mish qengji patatet e skuqura, ndonëse mishi i qengjit na shkonte më shumë me ndonjë pilaf.
“Cfarë kemi nga Greqia?”
“Hiç – thanë – krizë e madhe.”
“Po andej nga Franca? – pyetën ata kësaj rradhe.”
“Asgjë, iu përgjigjëm, sapo mbaruan zgjedhjet presidenciale, tanimë kemi një President të majtë.”
Biseda nuk eci. Ne i merrnim për grekë, ata na merrnin për francezë.
Nuk desha të them se globalizimi, atje ku njeriu shkëputet nga toka e tij, është botë e njerzve që fshehin identitetet e tyre, që mashtrojnë njeri tjetrin, pra një botë gënjeshtare ku s’e merr vesh i pari të dytin. Do të ishte shumë. Megjithatë... Një farë hipokrizie kishte mes nesh.
Por, ushqimi, zgjedhjet tona kulinare, preferencat tona ushqimore, kuzhina përkatëse na kishte nxjerrë kallajin. Mirëpo askush nuk i ikte më etiketës së parë që i kishte dhënë vetes. Ata thoshin se ishin grekë dhe hiqeshin si grekë, por nuk hanin mish derri. Mund të ishin marokenë, tunizianë, myslimanë mesdhetarë, tipa të lezetshëm, por në asnjë rast grekë. Kurse ne ishim shqiptarë njëqind karat, por nuk kishim korrigjuar përfytyrimin e tyre parësor si francezë.
Ata ishin maroken, që hiqeshin si grekë, ne ishim shqiptarë që na merrnin për francezë.
Mbaruam së ngrëni, paguam, dhe u përshëndetëm.
“Au revoir ! – na thanë me qesëndi duke na parë të hapnim dyert e veturës sonë me tragë franceze. “Efaristo, iu përgjigjëm me të vetmen fjalë që na erdhi në mend në greqisht, pasi kishim ngrënë “baklawa” marokene pa mish derri.
Etiketat gënjenin, lloji i tabuve kulinare, i paragjykimeve apo i preferencave ushqimore, nxirrte në pah të vërtetën.
Ne ishim shqiptarë, ata ishin marokenë. Njerëz si gjithë të tjerët, as më të mirë dhe as më të këqinj, si gjermanët, francezët, grekët.
Që atëhere i dua paragjykimet ushqimore. Tregojnë kufijtë mes identiteteve kulturore, janë si flamuj në beteja, si shenja heraldike, në këtë botë pa kufij janë kufij imagjinarë ku njeriu njeh njeriun, dallon veten nga i huaji...
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga ky opinionist
 
Një avion i linjave egjiptiane ka kryer ulje të detyruar në aeroportin e Larnakes në Qipro, në orën 8:46. 

Ai ka liruar te gjithe pasagjeret, por jo ekuipazhin e avionit

Një avion i linjave egjiptiane ka kryer ulje të detyruar në aeroportin e Larnakes në Qipro, në orën 8:46. Ai ka liruar te gjithe pasagjeret, por jo ekuipazhin e avionit