Kthesë e rëndësishme në shkencë: Në Hënë ekziston ujë!
Shkencëtarët kanë mbledhur disa nga provat më bindëse për ekzistencën e ujit në hënë, që mund të jetë relativisht i aksesueshëm.

Zbulimi ka implikime për misionet e ardhshme në hënë dhe eksplorimin më të thellë të hapësirës.

Pa ndonjë atmosferë të rëndësishme që e izolonte atë nga rrezet e diellit, ishte supozuar se sipërfaqja e hënës">hënës ishte e thatë, deri në vitet 1990, kur anijet kozmike orbituese gjetën indikacione të akullit në kratere të mëdha dhe të paarritshme pranë poleve të hënës">hënës.

Pastaj, në vitin 2009, u regjistruan shenja në përputhje me ujin në dritë, që reflektonte nga sipërfaqja e hënës">hënës. Edhe kështu, kufizimet teknike nënkuptonin se ishte e pamundur të dihej nëse ishte me të vërtetë ujë (H2O) apo molekula hidroskili (të përbërë nga një atom oksigjeni dhe një atom hidrogjeni).

Ndërkohë, tani, Casey Honniball në Qendrën e Fluturimit Hapësinor ASA Goddard të Nasa-s në Maryland, SHBA, dhe kolegët e tyre kanë zbuluar një nënshkrim kimik që është pa dyshim H2O, duke matur gjatësitë e valës së rrezeve të diellit që reflektojnë nga sipërfaqja e hënës">hënës. Të dhënat u mblodhën nga Observatori Stratosferik për Astronominë Infra të Kuqe – The Stratospheric Observatory for Infrared Astronom (Sofje).

Uji u zbulua në gjerësi të larta drejt polit jugor të hënës">hënës dhe në sasi të konsiderueshme.

Ekzistenca e ujit ka implikime për misionet e ardhshme hënore, sepse mund të trajtohet dhe të përdoret për të pirë, mund të ndahet në hidrogjen dhe oksigjen për t’u përdorur si një raketë shtytëse dhe oksigjeni mund të përdoret për frymëmarrje.

“Uji është një produkt shumë i shtrenjtë në hapësirë”, tha Mahesh Anand, profesor i shkencës planetare dhe eksplorimit.

Sidoqoftë, korrja e tij nga krateret e errëta, me mure të thepisura, ku temperatura rrallë ngjitet mbi -230C, e cila supozohet të jetë pjesa më e madhe e ujit të ngrirë, do të ishte një ndërmarrje e rrezikshme.

"Nëse rezulton se ka shumë ujë në zonat që nuk janë në hije të përhershme, atëherë kjo është potencialisht një zonë shumë e madhe dhe është e arritshme sepse është në dritën e diellit", tha Ian Crawford, profesor i shkencës planetare dhe astrobiologjisë në Birkbeck, Universiteti i Londrës.

Sidoqoftë, disa pyetje mbeten ende.

Njëra është forma në të cilën ekziston uji. Një mundësi është që ai tretet brenda "xhamit" hënor, të krijuar kur meteoritët godasin sipërfaqen e hënës">hënës. Përndryshe, kristalet e imëta të akullit mund të shpërndahen midis kokrrave të tokës hënore.

“Kjo e fundit do të ishte shumë më e lehtë për t’u nxjerrë”, tha Anand.

Një tjetër është se sa thellë shtrihet ky burim uji i sapo konfirmuar.

“Nëse do të kufizohej në disa mikronë ose milimetra të sipërm, atëherë domethënia e tij praktike do të ishte minimale, megjithëse përsëri do të ngrinte pyetje interesante shkencore se si arriti atje”, tha Prof. Crawford.

Misioni “Artemis” i Nasa-s ka në plan të dërgojë një astronaut burrë dhe një astronaute grua në Hënë, përpara vitit 2024.

Shkencëtarët britanikë gjithashtu po zhvillojnë një stërvitje robotike për të marrë mostra të tokës hënore nga thellësia deri në një metër, si pjesë e një misioni rus të planifikuar për vitin 2025.
Shtuar më 27/10/2020, ora 08:56

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori