Urbanizimi: Një dritë mbi qytetet
JOSEPH E. STIGLITZ

Parque Biblioteca de Espana - Medellin urbanizimi (2) urbanizimi (3) urbanizimi (4)

Muajin e kaluar, një takim mbresëlënës ndodhi në Medelin, Kolumbi. Rreth 22 mijë njerëz u mblodhën së bashku për të marrë pjesë në Forumin Botëror Urban dhe për të diskutuar të ardhmen e qyteteve. Forumi qe krijimi i “qyteteve për të jetuar” – pra, promovimin e zhvillimit të përshtatshëm të mjedisit urban në të cilin shumica e qytetarëve të botës jetojnë sakaq, dhe ku dy të tretat e banorëve të planetit do të jetojnë pas vitit 2050.

Vendndodhja e takimit qe simbolik: dikur i famshëm për bandat e drogës, Medelin tashmë ka reputacion të merituar si një nga qytetet më novatore në botë. Historia e transformimit të këtij qyteti mban leksione të rëndësishme për zonat urbane gjithkund tjetër.

Në vitet 1980 dhe 1990, bosët e kartelëve si famëkeqi Pablo Escobar, sunduan rrugët e Medelinit dhe kontrolluan politikën. Burimi i pushtetit të Escobar nuk qe thjesht tregtia shumë fitimprurëse ndërkombëtare e kokainës (e krijuar nga kërkesa për drogë në Shtetet e Bashkuara), por edhe pabarazia ekstreme në Medelin dhe Kolumbi.

Në bazë të shpateve të Andeve gjendet lugina që shërben si djep për qytetin. Por nëpër shpatet e luginës gjendeshin zona të stërmëdha me baraka, praktikisht të braktisura nga qeveria, të cilat siguronin furnizim të vazhdueshëm me rekrutë për kartelet. Mungesa e shërbimeve publike i dha mundësi Escobar-it të fitonte zemrat dhe mendjet e më të varfërve të Medelinit me bujarinë e tij – edhe pse ai e mbante qytetin nën terror.

Sot këto lagje kanë ndryshuar kryekëput. Në lagjen e varfër Santo Domingo, sistemi i ri Metrokabllor i qytetit, që përbëhet nga tre rreshta me gondoja ajrore, u shërben banorëve dhjetëra metra lart në mal, duke i dhënë fund izolimit të tyre nga qendra e qytetit.

Arritja në qendër tashmë kërkon vetëm pak minuta dhe barrierat shoqërore e ekonomike mes vendbanimeve informale e pjesës tjetër të qytetit po thyhen.

Problemet e lagjeve të varfra të qytetit nuk janë eliminuar, por përfitimet e përmirësimeve në infrastrukturë janë të dukshme në mënyrë të shkëlqyeshme te shtëpitë e mirëmbajtura, muralet dhe fushat e futbollit të vendosura pranë stacioneve të gondolave.

Vagonët e teleferikëve janë vetëm pjesa më e dukshme e projekteve për të cilat Medelin fitoi fitin e kaluar Çmimin e Universitetit të Harvardit Veronica Rudge Green Prize in Urban Design, çmimi më i famshëm në këtë fushë.

Duke filluar me drejtimin e Sergio Fajardo (tashmë guvernator i departamentit të Medelinit, Antikuoia), i cili mori postin në vitin 2004, qyteti ka bërë përpjekje madhore për të transformuar lagjet me baraka, për të përmirësuar arsimin dhe për të nxitur zhvillimin. (Kryebashkiaku aktual, Anibal Gaviria, e ka konfirmuar angazhimin e tij për të ndjekur rrugën e paraardhësit.)

Medelin ngriti ndërtesa publike avangarde në zonat që qenë më të harruarat, ofroi bojë për shtëpitë për qytetarët që jetonin në lagjet e varfra, dhe pastroi apo përmirësoi rrugët – e gjitha me besimin se nëse i trajton njerëzit me dinjitet, ata do të vlerësojnë zonën përreth dhe do të krenohen me bashkësitë e veta. Dhe ky besim ka lindur dhe më shumë, (po bëhet realitet).

Nëpër të gjithë botën, qytetet janë qendra e referencës së debateve të mëdha të shoqërisë dhe kjo për një arsye të mirë. Kur individët jetojnë në lagje të vogla, ata nuk u shpëtojnë dot problemeve të shoqërisë: pabarazia në rritje, degradimi mjedisor dhe investimet e papërshtatshme publike.

Forumi u rikujtoi pjesëmarrësve se qytete të jetueshme kërkojnë planifikim – një mesazh ky në kundërshtim me prirjet kryesore të shumicës së botës. Por pa planifikim dhe investime qeveritare në infrastrukturë, transport publik e parqe, dhe kujdesje për ujë të pijshëm e kanalizime, qytetet nuk do të jenë të jetueshme. Dhe janë të varfrit ata që do të vuajnë më shumë nga mungesa e këtyre të mirave publike.

Medelin ka disa leksione edhe për Amerikën. Në të vërtetë, kërkimet e kohëve të fundit sugjerojnë se si planifikimi i papërshtatshëm ka ushqyer segregimin ekonomik në Shtetet e Bashkuara dhe se si janë krijuar kurthe të varfërisë në qytetet pa transport publik, duke krijuar mungesë vendesh pune të aksesueshme.

Konferenca shkoi përtej kësaj, duke theksuar se “qytetet e jetueshme” nuk janë të mjaftueshme. Ne kemi nevojë për të krijuar zona urbane në të cilat individët mund të lulëzojnë dhe të krijojnë novacione. Nuk është aksident që Iluminizmi – i cili solli rritjen më të shpejtë dhe më të gjerë në standardet e jetesës në historinë e njerëzimit – lindi nëpër qytete. Mendimi i ri është pasojë e natyrshme e densitetit të lartë të popullsisë, dhe nëse kushtet e caktuara krijohen – kushte që përfshijnë hapësira publike në të cilat njerëzit mund të ndërreagojnë dhe kulturat të lulëzojnë dhe karakteret demokratike zhvillohen për të mikpritur dhe nxitur pjesëmarrjen publike.

Një temë kyçe e forumit qe shfaqja e konsensusit në nevojën për një zhvillim të qëndrueshëm mjedisor, shoqëror dhe ekonomik. Të gjitha këto aspekte të qëndrueshmërisë janë të ndërthurura dhe komplementare, dhe qytetet sigurojnë kontekstin ku kjo gjë është më e qartë.

Një nga pengesat më të mëdha për arritjen e qëndrueshmërisë është pabarazia. Ekonomitë tona, demokracitë dhe shoqëritë tona paguajnë një çmim të lartë për rritjen e hendekut mes të pasurve dhe të varfërve. Dhe ndoshta aspekti më i urryer i zgjerimit të hendekut në të ardhura dhe pasuri në kaq shumë vende është se ajo po thellon pabarazinë në oportunitete.

Disa qytete kanë treguar se këto tipare gjerësisht të pranishme nuk janë rezultat i ligjeve të pathyeshme ekonomike. Edhe në vendet e përparuara me pabarazi më të lartë – Shtetet e Bashkuara – disa qytete, si San Françisko dhe San Hoze, janë të krahasueshëm me ekonomitë me rritjen më të shpejtë në kuptimin e barazisë dhe mundësive.

Ndërsa paralizimi politik ka prekur kaq shumë qeveri kombëtare nëpër botë, qytetet me largpamësi po bëhen një bazë për shpresë. Një SHBA e përçarë duket e paaftë për të zgjidhur rritjen alarmuese të pabarazisë. Por në Nju Jork, kryebashkiaku Bill De Blasio u zgjodh me premtimin për të bërë diçka për këtë.

Ndërsa ka kufizime në atë që mund të bëhet në nivel vendor – taksimi kombëtar, për shembull, është shumë më i rëndësishëm sesa taksat bashkiake – qytetet mund të ndihmojnë për t’u siguruar për disponueshmërinë e shtëpive të përballueshme për të gjithë. Dhe ata kanë përgjegjësi të veçantë për të siguruar arsimim publik të cilësisë së lartë dhe shërbime publike për të gjithë, pavarësisht të ardhurave.

Medelin dhe Forumi Urban Botëror kanë treguar se kjo nuk është vetëm një ëndërr. Një botë tjetër është e mundshme; ne kemi nevojë për një vullnet politik për ta ndjekur këtë ëndërr. (Shqip)
Shtuar më 03/06/2014, ora 15:26

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori