Ekonomia e Indisë, një problem me pesë yje
P.F. “The Economist” - Monedha e Indisë, rupi, vijon të mbajë nën tension të gjithë vendin. Më 29 gusht, Duvvuri Subbarao, kreu në ikje i Bankës Qendrore, deklaroi në Mumbai se kishte një zhgënjim të përgjithshëm “mbi shpejtësinë e nënçmimit” të kësaj monedhe. Më 30 gusht, unë fola me bosin e një hoteli të madh në qytet, i cili tha se po përgatitet të dollarizojë biznesin e tij.

Rupia është tepër e pasigurt si një monedhë për të bërë biznes, tha ai. “Është njësoj si Rusia dhe Indonezia në vitet 1990.” Pak pas kësaj bisede, Manmohan Singh, Kryeministri, foli para Parlamentit mbi problemin.

Ndërsa një pjesë e nënçmimit të monedhës është një korrektim “i natyrshëm” për të reflektuar inflacionin e lartë, tha ai, “tregjet e këmbimit valutor kanë një histori famëkeqe ekzagjerimi. Për fat të keq është pikërisht kjo që po ndodh.”

Deklarata duket se është e saktë. Brenda tri ditësh, rupia pothuajse u nënçmua deri në kuotën 69 për dollar. Më 30 gusht, ajo u forcua sërish duke shënuar kuotën 65.7. Kjo e bëri këtë monedhë të dobët, si monedha më e mirë e ditës. Pavarësisht luhatjeve, rupia kushton sot 16 për qind më pak se një vit më parë.

Votimi në Parlamentin e Britanisë kundër operacioneve ushtarake në Siri e ka ndihmuar rënien e çmimeve të naftës. Kjo ndihmon Indinë, një vend që është importues i madh i naftës. Dhe disa hile të Bankës së Rezervave të Indisë, (Banka Qendrore), qetësuan shumë tregtarë. Më 28 gusht, Banka Qendrore deklaroi se do të japë dollarë drejtpërsëdrejti për kompanitë e mëdha të importimit të naftës në Indi. Kjo do të shmangë nevojën që kanë këto firma për të shitur rupi në tregun e çastit. Por, është edhe një mënyrë indirekte e përdorimit të rezervës valutore të vendit në mbrojtje të kursit të këmbimit të monedhës kombëtare.

Pyetja nëse monedha e Indisë është stabilizuar, është një çështje tjetër. Ka shumë arsye për t’u shqetësuar. Pritet që Rezervat Federale të përfundojnë programin e blerjes së bondeve me dollarë të prodhuar rishtas, veçanërisht tashmë që lajmet nga ekonomia amerikane janë më pozitive.

Kjo nënkupton që një epokë e “largimit të madh” të parave nga vendet në zhvillim do të vazhdojë. Si Indonezia, ashtu edhe Brazili, rritën normat e tyre të interesit këtë javë për të mbrojtur monedhat e tyre, duke e bërë Indinë relativisht më pak tërheqëse. Një investitor i huaj në qytet më tha se nuk do të investojë në Indi deri sa ky vend të rrisë normat e interesit. Ai ka mbërritur në Indi me synimin për të transferuar më shumë fonde atje, tashmë që çmimet (e aseteve financiare) kanë rënë, por pas disa ditësh u ndie më pesimist dhe doli në përfundimin se rënia ka gjasa të vijojë.

Përkoi që ky këndvështrim u konfirmua kur shifrat e Prodhimit të Brendshëm Bruto u publikuan më 30 gusht për tremujorin e dytë. Rritja është ngadalësuar në 4.4 për qind nga 4.8 për qind. Manifaktura ka pësuar kontraktim. Këto shifra nuk reflektojnë krizën e kreditit që u zhvillua në dy muajt e fundit, pra ka gjasa që rritja do të ngadalësohet edhe më tej.

Më 27 gusht, Palaniappan Chidambaram, ministri i Financave, tha se qeveria ka vënë në rrugë të shpejtë zbatimi 27 miliardë dollarë projekte energjetike e të tjera për të përmirësuar situatën. Por detajet e këtij programi janë ende të paqarta. Në të shkuarën, njoftime të tilla kanë mbajtur më shumë reklamë sesa substancë.

Kriza e kreditit vijon të jetë e dukshme, edhe pse rupia është rikuperuar disi. Shumica e treguesve të stresit në sistemin financiar janë ende në zonën e alarmit, duke reflektuar problemin e borxheve të këqija të bankave të Indisë.

Garancitë Kundrejt Falimentit (Credit default swaps) për produktet e Bankës Shtetërore të Indisë, të cilat shërbejnë si tregues të matjes së rrezikut, janë rritur. Interesat e borxheve afatshkurtra nuk janë ulur. Qeveria nuk ka demonstruar ende se ka dëshirë të pastrojë bankat nga kreditë e këqija. Përkundrazi, ajo po shton presionin mbi bankat për t’u “zgjeruar më tej dhe për të pretenduar”.

Dhe ndërsa për momentin nënçmimi është ndalur, fushata elektorale po shfaqet fuqishëm. Ligjvënësit e Indisë mund të bëhen tekanjozë në rastet e masave të kursimit, kur vjen puna për vendime populiste, janë jashtëzakonisht të shpejtë. Më herët këtë javë një program i ri për rritjen e subvencionimeve të ushqimeve u miratua. Moody’s, një agjenci e vlerësimit të rrezikut, paralajmëroi se kjo do të sjellë më shumë presion mbi financat publike. Pastaj, Dhoma e Ulët e Parlamentit miratoi një ligj të ri mbi reformën e tokës. Por bizneset thonë se rregullat e reja do ta bëjnë edhe më të vështirë blerjen e tokës dhe ndërtimin e fabrikave, ndërsa vonesat e gjata do të bëhen të zakonshme.

Nëse rupija duket ende vulnerable, India ka tri opsione, asnjëra shumë e këndshme. Njëra është që ta lërë monedhën të nënçmohet më tutje. Në shumicën e vendeve një monedhë më e lirë i rrit eksportet dhe ndihmon në mbylljen e deficitit të llogarisë korrente. Por industria e manifakturës së Indisë është tepër e vogël për të dhënë efekt shpejt. Rrjedhimisht të mirat e një politike të tillë kërkojnë kohë dhe kjo kohë mund të sjellë edhe panik mes investitorëve. Ndërkohë, monedha më e dobët mund të destabilizojë ekonominë vendase, duke shtuar inflacionin dhe duke rritur subvencionimet e qeverisë për karburante, rrjedhimisht duke rritur huamarrjen e saj.

Opsioni i dytë është që të bëhet e kundërta, pra të rriten normat e interesit për të tërhequr më shumë kapital të huaj, duke ndjekur rrugën e Indonezisë dhe Brazilit. Por kjo do të dëmtojë më tej industrinë e Indisë, e cila sakaq është në gjendje të keqe, e ndoshta do të rrisë edhe borxhet e këqija të bankave.

Nëse ekonomia ngadalësohet më tej, investitorët që blejnë aksione mund të fillojnë të shqetësohen mbi rënien e fitimeve të korporatave dhe të tërheqin investimet e tyre që aktualisht janë në rreth 200 miliardë dollarë vetëm në kompanitë e listuara në bursa. Shkaktimi i një krize tjetër krediti në Indi mund t’i bëjë gjërat edhe më keq.

Opsioni i fundit është ulja e huamarrjes së qeverisë. Aktualisht kjo huamarrje është në nivelin 7 për qind të PBB-së në vit. Politika aktuale nuk e bën uljen e shpenzimeve diçka të lehtë dhe megjithëse është akuzuar vazhdimisht për shpenzime të tepruara, qeveria e Indisë ka një buxhet prej vetëm 15 për qind të PBB-së.

Thjesht nuk ka ndonjë mënyrë për të ulur më tutje deficitin për të arritur një buxhet të balancuar. Rritja e taksave duket gati e pamundur, për shkak se vetëm 3 për qind e indianëve paguajnë tatim mbi të ardhurat dhe rritja mund të sjellë mbingarkesë mbi sektorin formal, i cili sakaq është në vështirësi.

Tani për tani, duket sikur plani i autoriteteve është që ta lënë rupinë të shkëmbehet lirshëm, por duke mbajtur kërcënimin e rritjes së interesave apo ndërhyrjes direkte në tregjet e monedhave në përpjekje për të trembur spekulatorët. Në të njëjtën kohë ata do të përpiqen të përmbajnë huamarrjen aq sa është e mundur gjatë një fushate elektorale, si dhe të përdorin masa administrative, si taksa më të larta doganore, në përpjekje për të kufizuar importet.

Por hipoteza se ekonomia do të rigjallërohet shpejt dhe se rritja do t’i zgjidhë të gjitha problemet, për momentin është vetëm një bast. Telashi është që ekonomia është ende duke u ngadalësuar.
Shtuar më 02/09/2013, ora 17:42
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori