Aventura e Hezbollahut në Siri, në ndihmë të Assad
Samia Nakhoul, “Reuters”
Në një fotografi, dy njerëz qëndrojnë krah më krah, një i gjatë dhe i bëshëm, dhe njëri më i rëndë. Që të dy buzëqeshin para fotografit. Fotografia nga Teherani është një e dhënë e rrallë e një takimi mes udhëheqësit klerik të vendit Ayatollah Ali Khamenei me Sayyed Hassan Nasrallah, udhëheqësin e lëvizjes shia paraushtarake të Libanit, Hezbollah.

Fotografia është bërë në prill gjatë një vizite të fshehtë të shefit të Hezbollahut për padronin e tij financiar dhe ideologjik. Ajo është bërë në një pikë kthese në luftën civile të Sirisë dhe përleshjes më të gjerë mes sunive dhe shiave, dy degëve kryesore të islamit. Ishte një çast kur Irani bëri publik dëshirën e vet që Hezbollahu të bashkohet në betejë për të ndihmuar në shpëtimin e pushtetit të Presidentit të Sirisë Bashar al-Assad.

Në atë kohë, Assad dhe sekti i tij alevi, një degë e islamit shia, po humbitnin terren përballë kryengritjes suni. Pak ditë pas kthimit në shtëpi, Nasrallah mbajti një fjalim në televizion, ku bëri të qartë se Hezbollahu do të luftojë krahas Assad për të ndaluar rrëzimin e tij nga pushteti dhe rënien e Sirisë në “duart” e radikalëve të xhihadit suni, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. Ai tha se vetë mbijetesa e shiave ishte në lojë.

Shpejt pas kësaj, luftëtarë nga Hezbollahu, – të cilët deri në këtë pikë kishin qëndruar gjerësisht jashtë luftës civile në vendin fqinj – hynë në Siri. Në qershor ata ndihmuan forcat e Assad për të pushtuar qytezën strategjike Kusair, si dhe territore të tjera, duke kthyer luftën në favor të Assad.

Zyrtarë të sigurisë së rajonit i thanë “Reuters” se tashmë janë diku mes dy mijë dhe katër mijë luftëtarëve, ekspertëve dhe rezervistëve nga Hezbollahu që po luftojnë në territorin e Sirisë. Burime thanë se Hezbollahu ka “skuadra vrasësish” me luftëtarë shumë mirë të stërvitur, detyra e të cilëve është që të vrasin udhëheqësit ushtarakë të rebelëve suni.

Hezbollahu refuzoi të komentojë për këtë raport, përzierjen e vet në Siri. Nasrallah ka thënë më herët se është e nevojshme për Hezbollahun të luftojë radikalët suni në aleancë me Al-Kaedën.

Zyrtarët në Iran nuk iu përgjigjën kërkesave për komente. Javën e kaluar, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Marzieh Afkham, tha se Irani nuk ka prani ushtarake zyrtare në Siri, por po ofronte ndihmë humanitare. Shtatorin e kaluar, Mohammad Ali Jafari, kreu i Gardës Revolucionare, tha se disa anëtarë të forcave elitare Kuds qenë në Siri, por kjo nuk përbënte një “prani ushtarake”.

Roli i Hezbollahut në Siri ka pasoja jo vetëm në shtëpinë e vet në Liban, por në të gjithë rajonin. Nëse Assad fiton, ndikimi i Iranit në brigjet e Mesdheut do të rritet. Nëse ai humbet, Hezbollahu dhe Irani do të kenë marrëdhëniet e tyre të dëmtuara. Për disa anëtarë të grupit, lufta që po kryhet është me të vërtetë ekzistenciale.

“Reuters” ka mësuar se disa zëra brenda Hezbollahut, e cila është konsideruar si organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe Europa, kundërshtuan hyrjen në konfliktin e Sirisë. Dy anëtarë të lartë patën frikë se ndërhyrja do të tërhiqte Hezbollahun dhe popullatën shia në një kënetë; ata shtruan pyetjen se deri ku do të ndërhyjë Hezbollahu pas betejës së Kusairit.

Sheikh Subhi al-Tufayli, i cili udhëhoqi Hezbollahun nga 1989, më 1991, tha se vendimi për të ndërhyrë është ndërmarrë tërësisht nga Republika Islamike e Iranit.

“Unë isha sekretar i përgjithshëm për partinë dhe e di se vendimi është marrë nga iranianët, ndërsa alternativa ndaj saj do të ishte një përballje me iranianët”, tha Tufayli, i cili pati mosmarrëveshje me Iranin dhe me Hezbollahun, ndërsa fliste nga shtëpia e tij në luginën Bekaa pranë kufirit me Sirinë. “Unë e di se libanezët e Hezbollahut dhe vetë Sayyed Hassan Nasrallah, nuk janë shumë të bindur mbi këtë luftë.”

Dyshime të tilla ekzistojnë në të gjithë Lindjen e Mesme. Grupimet shia, klerikët dhe popullatat në vende të tilla si Iraku janë në dilema të mëdha nëse duhet ta mbështesin Assad apo jo.

Por zërat kritikë u injoruan dhe në fund, ata heshtën. “Edhe nëse Hezbollahu ka njerëzit e vet të mençur, vendimi (për të luftuar në Siri), nuk është i tyre”, tha një zyrtar i sigurisë së Libanit, i cili, si shumica e njerëzve me të cilët “Reuters” foli për këtë raport, refuzoi të citohej me emër.

“Vendimi për këtë është ndërmarrë nga ata që e krijuan dhe themeluan organizatën. Ata janë të detyruar të ndjekin urdhrat e Iranit.”

Një politikan libanez e përmblodhi situatën me pak fjalë: “Nasrallah nuk mund t’i thotë ‘Jo’ dikujt që i ka dhënë atij 30 miliardë dollarë përgjatë 30 viteve të fundit”.

Forcë sulmuese

Grupimi paraushtarak – emri i të cilit do të thotë Partia e Zotit në Arabisht – u konceptua fillimisht në ambasadën e Iranit në Damask më 1982. Synimi kryesor ishte të luftonte forcat e Izraelit që e patën pushtuar një pjesë të Libanit atë vit.

Ajo u bë e famshme për bomba vetëvrasëse, rrëmbime dhe pengmarrje, ndërsa përzuri Izraelin drejt kufirit të vet me Libanin; ajo gjithashtu përzuri forcat amerikane dhe europiane jashtë Bejrutit, pas sulmit izraelit dhe gjatë luftës së Iranit kundër Irakut, shtet që Perëndimi e pati mbështetur dhe armatosur.

Hezbollahu shërbeu si nënkontraktor për interesat strategjike të paguesve iranianë, duke formuar një front ushtarak me Sirinë dhe Iranin kundër Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara. Në shtëpinë e vet, ajo drejtoi ngritjen e shiave të Libanit nga një popullatë e klasës së ulët te sekti më i fuqishëm i vendit.

Forcat e veta paraushtarake tashmë janë më të fuqishme sesa ushtria e Libanit dhe madje edhe se disa ushtri arabe, komentojnë ekspertët e rajonit. Organizata ka një forcë sulmuese të trajnuar nga Irani me rreth 7 mijë vetë, disponon rreth 20 mijë rezervistë dhe kontrollon zona të konsiderueshme në Liban.

Në Siri, disiplina dhe aftësitë stërvitore të luftëtarëve të Hezbollahut rezultuan shumë të efektshme në qershor, kur regjimi i Assad ripushtoi qytetin Kusair, rreth 10 kilometra larg kufirit të Libanit.

Një ekspert rajonal i sigurisë tha: “(Beteja për) Kusair ishte në thelb një operacion i Hezbollahut, nga planifikimi te menaxhimi i sistemeve kyçe të armëve. Ne kuptojmë se skuadrat e Hezbollahut po përdornin tanket e Sirisë të modeleve T-55 dhe T-54, si dhe sisteme domethënëse artilerie, raketa antitank e kështu me radhë.”

Që nga ajo kohë, Hezbollahu ka zgjeruar praninë e vet në Siri në çdo zonë ku rebelët kanë aktivitet, tha një burim nga sektori i sigurisë.

Grupimi ka rritur praninë e vet përreth kryeqytetit Damask, zonë kufitare dhe në qytetin e Homsit, i cili ka një vendndodhje strategjike mes Damaskut dhe zonës malore të banuar nga minoriteti i Assad, sekti alevi.

Synimi i saj kryesor është të ndalojë grupimet e rebelëve, më së shumti xhihadistë suni të lidhur me Al-Kaedën, të tilla si Fronti Al-Nusra, nga depërtimi në zemër të kryeqytetit. “Aty kemi përballjen mes Hezbollahut kundër Frontit Al-Nusra e xhihadistëve të tjerë”, tha një vëzhgues ushtarak.

Burimi i sigurisë nga rajoni tha: “Në këto vende, Hezbollahu po zhvillon pozicione fikse, për shkak se kupton se luftimet do të jenë të gjata dhe do të përcaktojnë fatin e saj në Liban. Aksionet e saj ndërmerren me koordinim të plotë me ushtrinë e Sirisë dhe ekspertët nga Irani sigurojnë ndihmën teknologjike dhe ushtarake.”

Hezbollahu po zë gjithashtu rrënjë në Bosra al-Sham, jugu i Damaskut dhe zona të tjera në anën siriane të lartësive Golan, një rrafshnaltë strategjike në jugperëndim të Sirisë që është pushtuar nga Izraeli.

Grupimi dëshiron që të ndalojë rrugën e transportimit të armëve nga Libani në drejtim të rebelëve të Sirisë dhe të ndalojë rebelët të lëvizin në krah të kundërt. Për ta bërë këtë, ajo ka ngritur pika kurthesh dhe ka vendosur mina në shtigjet ndërkufitare.

“Ndërsa në të shkuarën, prania e Hezbollahut në Siri ishte përqendruar në mbrojtjen e popullatës shia, tashmë ajo është e shpërndarë gjithkund ku ka luftime me rebelët”, tha burimi.

Luftëtarët Hezbollah kanë shërbyer si instruktorë të cilësisë së lartë për militantët e Sirisë, të cilët përbëjnë edhe forcat më besnike të Assad. Hezbollahu ka gjithashtu edhe skuadra vrasësish, njësi sekrete të përzgjedhur nga luftëtarët e vet më të mirë dhe të trajnuar nga iranianët, misioni i të cilëve është të vrasin udhëheqësit e opozitës suni dhe komandantët e Ushtrisë së Sirisë së Lirë në Damask dhe Alepo.

Hezbollahu nuk e komentoi angazhimin e vet në Siri.

Krahas armëve të veta standarde, Hezbollahu po përdor armatime të reja, më së shumti të ardhura nga Irani dhe që transportohen me avionë për në Damask apo Bejrut. Hezbollahu ka marrë armë edhe nga ushtria e Sirisë, përfshirë zjarrhedhëse.

Armët zhvendosen nga Libani në Siri me frekuencë të lartë dhe me shumë pak vështirësi, për shkak të kontrollit që ushtrojnë regjimi i Sirisë dhe Hezbollahu mbi pikat e kalimit kufitar.

Rojet Revolucionare të Iranit dhe forcat Kuds, si dhe komanda e lartë ushtarake e Sirisë, drejtojnë në dhomë lufte për të koordinuar ushtrinë e Sirisë me forcat Hezbollah. Kjo dhomë lufte ishte fillimisht përgjegjëse për përcaktimin e zonave të luftës për Hezbollahun në operacione specifike. Por së fundmi, “Hezbollahut iu dha përgjegjësia mbi zona gjeografike dhe mbi baza të ndryshme të sigurisë”, tha një burim.

Bazë e sigurt

Për të mbështetur luftëtarët në Siri është rrjeti i Hezbollahut i interesave politike dhe tregtare në Liban. Grupi ka 12 deputetë në Parlament, dy ministra në qeverinë aktuale të përkohshme, një radio dhe një televizion satelitor, si dhe një rrjet shoqëror që ofron çdo gjë, nga shërbimet shëndetësore dhe arsimi te pensionet dhe strehimi.

Përveç faktit që kanë depërtuar në ushtri dhe në shërbimet e sigurisë, ajo ka aleatë në çdo ministri të rëndësishme, zyrë të qeverisë apo ndërmarrje shtetërore, sipas burimeve politike të Libanit.

Në gjirin e Bejrutit, Hezbollahu ka një port të vetin, sipas dy burimeve të sigurisë nga Libani. Tregtarë shia të lidhur me Hezbollahun sjellin mallra përmes këtij porti dhe shmangin pagesën e doganës, i shesin këto mallra me çmime më të ulëta sesa konkurrentët dhe dhurojnë një pjesë të fitimeve tek organizata.

Për më tepër, grupimi ka investime në Liban dhe jashtë vendit, përfshirë ndërtim supermarketesh, pika benzine e projekte industriale. “Ata kanë operacionet e tyre të pastrimit të parave”, tha një politikan libanez. “Ata legalizojnë para të nxehtë përmes bizneseve që kanë shkallë të lartë të përdorimit të parasë kesh, si dhe kompanive fiktive që veprojnë në fusha të tilla, si pronat e patundshme, dyqanet e celularëve, kompani shërbimesh e fondacione fetare.”

Ish-zyrtari i Thesarit të SHBA-së, Matthew Levitt, studiues në Institutin e Uashingtonit dhe autor i një libri mbi Hezbollahun, tha se grupimi është angazhuar jashtë vendit në një seri aktivitetesh ilegale, nga falsifikimi i monedhave, dokumenteve e mallrave te mashtrimet me karta krediti, pastrim parash, trafik armësh e lëndësh narkotike. Hezbollahu, tha një hetues, janë si një organizatë kriminale e mafies italiane.

Hezbollahu në mënyrë të përsëritur ka hedhur poshtë akuza të tilla.

Politikisht, Hezbollah është në gjendje të mbajë ose të rrëzojë Tammam Salam, politikanin suni, që në prill u ngarkua të krijojë një qeveri të re në Liban.

Grupimi gëzon të drejtën e vetos në të gjitha vendimet mbi politikat – një fuqi që i është dhënë pas një përplasjeje të gjatë mes saj dhe qeverisë së udhëhequr nga sunitë, e cila filloi të punojë pas luftës së vitit 2006 me Izraelin.

“Nëse Hezbollahu dëshiron që Libani të ketë një qeveri, atëherë vendi do ta ketë; nëse nuk dëshiron, atëherë nuk do ta ketë. Ata janë forca më e fuqishme në terren. Ata janë më të fuqishëm sesa shteti”, tha një diplomat perëndimor.

Hegjemonia shtypëse e Hezbollahut në Liban filloi pas vitit 2005, kur u vra ish-kryeministri Rafik al-Hariri, një miliarder suni që përdori paratë, ndikimin dhe mbështetjen ndërkombëtare për të fituar mbështetje mbi ndarjet sektare të Libanit.

Hariri, i cili kishte lidhje të ngushta me Arabinë Saudite dhe Perëndimin, u vra në Bejrut nga një makinë bombë. Një hetim i OKB-së zbuloi se atentati mbante gjurmët e Sirisë dhe për të, katër anëtarë të Hezbollahut u akuzuan. Asnjë prej të katërve nuk është arrestuar, ndërsa Hezbollahu hedh poshtë akuzat për përzierje në vrasje.

Vrasja e Haririt solli një zemërim aq të madh ndërkombëtar, sa aleati i Hezbollahut, Siria, u detyrua t’i japë fund pranisë ushtarake 29-vjeçare në Liban. Por ai hoqi nga skena edhe njeriun që mund të përbënte një sfidë për dominimin e Hezbollahut.

“Nëse ai do të ishte ende gjallë, do të kishte mazhorancën në qeveri dhe pozicioni i Hezbollahut do të ishte më i vështirë”, tha Tufayli, ish-udhëheqësi i Hezbollahut.

Një burim nga forcat e sigurisë së Libanit tha se Hariri u vra në një plan të përbashkët mes Iranit dhe Sirisë, që u ekzekutua nga elementë të Hezbollahut pa dijeninë e Nasrallahut.

Hezbollahu ka demonstruar se nuk ka vullnet as të tolerojë kërcënimet më të vogla. Në qershor, kur shiat e paarmatosur protestuan para ambasadës së Iranit në Bejrut kundër përzierjes së këtij vendi në Siri, një ushtar i Hezbollahut hapi zjarr me një pistoletë, duke vrarë një prej protestuesve.

Hakmarrje me makina bombë

Siria përmban rreziqe të mëdha. Nën udhëheqjen e Nasrallah, Hezbollahu fillimisht u përpoq të ruante një balancë mes rolit të vet në Liban dhe ambicies si pararojë e Iranit në rajon. Ndërhyrja në Siri i dha fund kësaj pasigurie, duke e vënë Hezbollahun në linjën e frontit në konfliktin rajonal mes fuqive arabe suni të mbështetura nga Perëndimi dhe shias së Iranit.

Kaosi kërcënon të përshkallëzohet në luftë sektare nga Bejruti deri në Bagdad. Hakmarrjet ndaj Hezbollahut kanë filluar sakaq. Në maj, raketa u lëshua kundër një lagjeje të kontrolluar nga Hezbollahu në Bejrut dhe që nga ajo kohë shumë makina bombë kanë shpërthyer.

Hezbollahu hyri në konfliktin suni-shia, duke deklaruar xhihad, kështu që ata duhet të presin edhe kundër-xhihad”, tha një figurë suni në opozitë.

Tufayli, ish-udhëheqësi i Hezbollahut, tha se ndërhyrja e këtij grupi në Siri është një keqllogaritje fatale. Konflikti, tha ai, po bëhet një luftë sektare e tërthortë, që minoranca shia nuk është në gjendje ta fitojë.

“Deri së fundmi, kam menduar se rezistenca e armatosur (kundër Izraelit), është prioriteti kryesor dhe synimi më i shtrenjtë… ata që përpiqen të forcojnë rezistencën nuk duhet të na tërheqin në një luftë mes sunive dhe shiave. Kjo luftë do të konsumojë të dyja palët”, tha ai.

Shpenzim miliardash

Lufta ka sjellë kosto të stërmëdha si për Hezbollahun ashtu edhe për Iranin, vend që sakaq po rrënohet nën sanksionet ndërkombëtare, për shkak të ambicieve të veta bërthamore.

Vlerësohet se të ardhurat vjetore të Hezbollahut janë mes 800 milionë dhe 1 miliard dollarëve, ku 70 deri në 90 për qind vijnë nga Irani. Kjo shumë varet pjesërisht nga çmimi i naftës. Pjesa e mbetur e të ardhurave të grupit vijnë nga dhuratat private shia, “shantazh, gjobëvënie e rrjete biznesi mafioz në Liban”, tha një burim.

Përveç angazhimit të vet në Siri, Hezbollahu paguan rroga për 60 mijë deri në 80 mijë njerëz që punojnë për organizata bamirësie, shkolla, klinika dhe institucione të tjera, përveç aparatit të vet ushtarak e policor.

Burime të tjera nga sektori i sigurisë thanë se Hezbollahu tashmë po merr fonde shtesë për luftën në Siri. “Siria po gllabëron rezervat e Iranit, ku Republika Islamike po paguan mes 600 dhe 700 milionë dollarëve në muaj (thjesht për koston e luftimeve në Siri)”, tha një zyrtar libanez. Këto shifra nuk mund të konfirmohen dot.

Çmimi i paguar nuk është vetëm financiar: angazhimi i Hezbollahut në Siri ka dëmtuar mbështetjen për organizatën në shtëpi. “Nuk ka asnjë fshat në jug që nuk ka pësuar së paku një humbje njerëzore në Siri”, tha Ali al-Amin, një opinionist dhe kritik i Hezbollahut.

Megjithatë, shumica e shiave të Libanit vijojnë ta mbështesin këtë grupim. “Një pjesë e madhe e shoqërisë po mbështetet te Hezbollahu, për shkak se e shohin atë si ekzistenciale”, tha Amin. “Ata thonë se do të qëndrojnë me të pavarësisht nëse ajo shkon në ferr apo në parajsë.”
Shtuar më 02/10/2013, ora 19:00
Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori