Futboll në breg të detit
Albeu.com
Atë burrë e takova një ditë dimri me diell në plazhin e Durrësit. Isha ulur në një kafene, e cila zë pothuajse të gjithë katin e parë të një ndërtese katërkatëshe përballë bregut të detit. Veç kamerierit, një djalë i ri shumë i re¬spektueshëm, barmenit, që herë pas here si konduktor treni ulte dorezën e nikeluar të makinës së ekspresit nga i cili dilte pastaj me fishkëllima një re avulli i dendur që tretej me shpejtësi gjithandej, rojës – që ia kishte ngulur sytë me vëmendje një tufe qensh që vërtiteshin atypari mbi rërë, në sallën e kafenesë nuk dukej të kishte tjetër njeri. Iu luta kamerierit që kafen të ma shërbente në ve¬randë. Ndonëse bënte ende freskët në atë orë të paradites, përsëri, jashtë ndihej era e mirë e detit, ku përziheshin aroma e jodit me atë të leshterikëve që kishin mbuluar me shumicë bregun.
Buzë detit shëtisnin njerëz të rrallë, përgjithësisht të moshave të thyera. Aty-këtu ndonjë grua e re shtynte karrocën e fëmijës së saj duke u munduar t’i rrëshqiste rrotat në një terren disi të vështirë. Më tej, atje larg, dukeshin dy a tri vetura të parkuara shtrembër dhe pa kujdes mbi hapësirën e pafund të rërës. Tufa e madhe e qenve nuk kuptohej se përse zinte të vraponte papritur andej-këndej, dhe pas pak, të gjithë qentë, njëherësh, qëndronin të palëvizshëm, dhe ngjanin si statuja të braktisura, të lëna pa mëshirë në dorë të shiut, erës dhe aromave bregdetare të asaj stine të ftohtë.
Ai erdhi papritur duke ngjitur shkallët e verandës dhe unë e njoha menjëherë sapo e pashë. Emrin nuk ia dija, por prej tre dekadash, apo ndofta edhe më shumë, silueta e trupit të tij dhe shprehja karakteristike e fytyrës më ishin ngulitur fort në kujtesë. Sigurisht nuk ishte më i ri si atëherë. Por, mbi ballë i lëkundej po ajo cullufe që dikur i rrihte ballin sa herë që vraponte me një shpejtësi për ta patur zili. Driblonte bukur mbi rërë. Sidoqoftë flokët i ishin thinjur shumë dhe vende-vende i ishin rralluar. Trupin e kishte njëlloj si dikur, paksa të imët, nën mesatar nga gjatësia, ende elegant, ndonëse kishte vënë pak bark.
Nuk prita, por e përshëndeta unë i pari: «Oh, zotëri, mirëdita, mjeshtër, hajde ulu këtu me mua nëse je vetëm», - i thashë pa teklif. As ai nuk u habit fare nga ftesa e një njeriu që nuk e njihte. Siç duket ishte mësuar me kësi ftesash. Njerëzit publikë nuk i njohin të tjerët, admiruesit e tyre, por e ndjejnë ndërkaq me intuitë se të tjerët dinë gjithçka për ta. Ndaj edhe nuk hezitojnë të hyjnë menjëherë në marrëdhënie me ata që iu shprehin ndonjë farë ndjenje simpatie, kuriozitet, apo edhe i ngacmojnë me ndonjë batutë miqësore, ashtu kalimthi dhe pa të keq. Më kujtohet një aktor i madh shqiptar që qeshte me dashamirësi sa herë fëmijët e lagjes, tek e shihnin që ngiste biçikletën e tij të vjetër me shpejtësi a thua se diku e prisnin me ngut, i thërrisnin: «Pjetër, memecit i erdhi goja!»
«Të mbaj mend – ia prita sapo u ul përballë meje -, kur luaje dikur në rininë tënde futboll në plazh, ja aty në breg të detit, ke qenë asi i futbollit të plazhit.»
Ai më shikoi me ca sy të qetë dhe duke e kthyer vështrimin nga deti, m’u përgjigj: «Eh, rinia, atëherë nuk kishim vend tjetër ku të zbaviteshim. Ai futbolli në breg të detit ishte gjithçka për ne.»
Pastaj, futi dorën në xhep, nxori që andej paketën e cigareve, e hapi me një ngadalësi të çuditshme, tërhoqi me kujdes prej andej një cigare dhe e vuri në buzë. Paketën e hapur e lëshoi në tavolinë me drejtim nga unë. Jam i bindur se karakteri i njeriut zbulohet krejt nga mënyra sesi dikush e nxjerr cigaren që dëshiron të ndezë nga paqeta e tij. Kamerieri i vëmendshëm u afrua dhe ia ndezi cigaren me një çakmak ngjyrë blu të errët. Mbi tabaka i kishte sjellë një dopio konjak. E dinte siç duket se çfarë konsumonte zakonisht klienti i tij i përhershëm.
«Sidoqoftë – nisi të shtojë i sapoardhuri – tanimë kjo histori ka mbaruar. Nuk luan më njeri futboll në breg të detit, as në pranverë dhe në vjeshtë kur në plazh s’ka pothuajse këmbë njeriu, jo më në verë që as nuk bëhet fjalë. Kjo më çudit. Prej vitesh rri e vras mendjen se përse ndodh kjo gjë. Jam bërë një çikë filozof për këtë punë. Atëherë luanim pa fund, ndonëse policia nuk na lejonte, kurse tani, askush nuk të thotë «mos luaj!», por nuk dëshiron më njeri të luajë futboll në plazh.»
E ngriti gotën e konjakut dhe me një gllënjkë pothuajse e çoi në gjysmë.
Nuk e lashë rastin të kalonte, sa kohë ai po gëlltiste pijen alkoolike që jepte një dritë të kaftë mbi qelq, por i thashë me të shpejt: «Si e shpjegon këtë mjeshtër?»
Pa lidhje, më pyeti për emrin tim. Ia thashë.
«Quhem Qenan K. – shqiptoi pastaj emrin e tij.»
Ai nisi të flasë pa u ngutur, sikur të shprehte një mendim me dhjetëra, ndofta me qindra herë të ripërtypur në mendjen e tij. Sytë kishin filluar menjëherë t’i ndrinin. Nuk e kuptova nëse kjo ishte pasojë e efektit të pijes apo e kujtimeve të vjetra që përgatitej të sillte ndërmend.
Kjo pyetje ishte shumë e vjetër në shpirtin e tij. Kështu e nisi atë që do ta quaj monologu i tij. Unë vetëm rrija dhe e dëgjoja me kureshtje. I kishte lindur në fakt që nga koha kur i pëlqente të luante futboll në plazh, atje në buzë të detit, veshur me rrobe banje, në mes të turmës së pafund të plazhistëve që shullëheshin në diell apo bënin xhiron e tyre të famshme sikur ecnin me hap ushtarak skuadronesh romake, me radhë të shtrënguara, djathtas apo majtas ndero, duke u kryqëzuar me ushtrinë e atyre që vinin përballë.
Në hapësirat e lëvizshme midis këtyre dy ushtrive lakuriqe që shtypnin si rula gjigandë rërën e lagur të buzëdetit, zhvilloheshin dhjetëra ndeshje futbolli, ku këmbët me muskuj të lojtarëve përziheshin me shapka plakash të humbura nëpër rërë, me shalë vajzash të reja që shëtisnin buzëdetit duke u tundur, me nyje kaviljesh të çelikta burrash që nuk ndjenin pothuajse aspak se pas tyre po përplasej topi i lagur i futbollit, i veshur me rërë frujtëse.
Ishte një përzierje gjigande trupash njerëzore ku të gjithë bënin sikur ankoheshin ndaj lojtareve të futbollit bregdetar gjoja se këta të fundit po iu prishnin qetësinë e banjës nën diell duke i goditur, ashtu sikurse rrinin shtrirë nën çadër, here pas here me top. Në fakt, ankesa kolektive, ngado që vinte, nga vajza histerike adoleshente, nga gra të trishtuara dhe me vështrim që nuk shprehte më asnjë shpresë për të pritur diçka të re në jetë, nga pensionistë grindavecë që gjenin rastin fatlum për t‘u kapur me ndokënd, nga zyrtarë me pushime, thuajse lakuriq, që lexonin shtypin politik të ditës duke e mbuluar fytyrën si strucë me gazetën Zëri i Popullit, s’ishte veçse një përkëdheli dinake e përbashkët, kolektive, tepër sqimatare e të gjithëve kundër të gjithëve
Të gjithë kishin nevojë të ndjenin praninë paqësore të tjetrit në fushën e tyre të perceptimit, edhe pse ky i fundit nuk ishte ndokënd tjetër veçse dikush që iu gjuante pa dashje me një top loje.-
Aty në breg të detit gjithçka ishte e improvizuar shpejt e shpejt dhe pa shumë salltanete. Kishte djem që tashmë i kishin formuar skuadrat e tyre. Prej kohësh ishin ndarë në dy grupe dhe vazhdonin të zhvillonin prej vitesh të njëjtën ndeshje të pafund. Kishte të tjerë që i formonin ekipet aty për aty, buzë rërës, i propozonin njëri tjetrit dhe ngriheshin, shkundnin rërën, të tjerë linin lojën e damës apo të shahut që kishin nisur nën çadrën e tyre të diellit dhe zinin e negocionin rrufeshëm organizimin e lojës. Kur ndodhte që të ishin në numër tek i propozonin të parit burrë a djalë që gjenin aty rrotull për t’u bashkuar me ta. Fusha ishte gati. Mjaftonte që në një distancë prej pesëmbëdhjetë a njëzet metrash prej njëra-tjetrës të montoheshin portat me «shtylla» prej shapkash plastmasi të ngulura me kokë në rërën e lagësht apo prej grumbuj të vegjël rëre me nga ndonjë shkop të ngulur mbi to.
Nuk kalonte veçse pak kohë dhe lojtarët ishin të mbuluar nga djersa që vinte ca nga të vrapuarit në fushë, ca nga vapa e diellit. Harronin se ku ishin. Ndeshje pa arbitër. Ndonjëherë debatet nëse topi kishte hyrë në portë apo kishte kaluar disa centimetra jashtë shtyllës e ndërprisnin për disa çaste lojën. Pastaj, ajo zinte e rifillonte përsëri dhe ndonjëherë nuk mbahej më mend se sa ishte rezultati.
Ndërkohë, befas, shfaqej polici, përfaqësuesi i shtetit të kohës. Dallohej si karafil i veshur me uniformë blu të dalëboje, dikur me ngjyra të qarta, një zyrtar qesharak i shtetit, si grua histerike me moral puritan dhe antiseksual, një lloj karabushi me uniformë që shëtiste humburazi, i hutuar, midis asaj morie gjoksesh, shalësh, kofshësh, qafash, barqesh lakuriq. Kërkonte të vinte rregull duke ndaluar lojën e futbollit sepse, siç i kishin thënë shefat, prej saj shqetësoheshin plazhistët. E kishte marrë shumë seriozisht detyrën e tij. Kjo e bënte tej mase qesharak. Nuk e kuptonte se shqetësohej kot dhe gabimisht. Kërkonte të evitonte gjoja një shqetësim të qytetarëve që i kishte marrë nën mbrojtje, i cili, në fakt, në pamjen e vërtetë dhe të padukshme të tij, nuk ishte veçse një përkëdheli kolektive, një eros i përbashkët poligamik, një solidaritet lakuriq aty ku ujërat e kripura të detit takohen me tokën e shkrifët në formë rëre të lagur dhe që nuk dihej nëse është më shumë det apo më shumë tokë. Në fakt, ankimi ndaj tjetrit që luante futboll në plazh ishte njëlloj si ato ngacmimet e adoleshentëve që godasin lehtazi me bërryl shoqet e klasës thjesht për t´iu tërhequr vëmendjen. «Ej, ja ku jam, nuk e sheh se po ankohem për ty? Kam nevojë të shfaqesh, sidoqofsh, ankesa ndaj teje, e di, nuk është veçse një alibi për të të gjetur në këtë botë të ftohtë të heshtjes.»
Njeriu me uniforme kërkonte rregull absurd, pikërisht atëherë kur shqetësimi alibik që ai donte të evitonte sillte tamam atë pështjellim e kaos plot gëzim, epsh, aromë, puls, shkumë, djersë, erë deodorantësh, uji të kripur, mbetjesh spermatozoike që e bënin të papërsëritshëm, të paharrueshëm, tërheqës plazhin veror.
Shteti kërkonte rregull kundër qejfit.
Rend kundër pasionit.
Qetësi kundër gjallërisë.
Moral kundër lojës.
Ligj kundër solidaritetit njerëzor.
Ndëshkim kundër mirëkuptimit.
Sa herë e kishte pyetur veten atëherë Qenan K., ndërkohë që dihaste me vështirësi, qull në djersë e në ujë deti të kripur që i digjte e i përcëllonte pjesët e trupit të fshikura e me lëkurë të rrjepur, kur topi ikte tutje i gjuajtur nga ndonjë këmbë e ngrirë dhe e pamësuar gruaje, se kur do të vinte ajo ditë që të luhej futboll në plazh në mënyrë të patrazuar nga policë. Nganjëherë imagjinata e tij ikte edhe më larg. E përfytyronte plazhin jo vetëm si hapësirë boshe pa policë, por edhe të zbrazur nga turmat e plazhistëve që vazhdonin qetësisht të bënin xhiron e tyre në breg të detit, tamam mbi fushat e futbollit dhe mbi portat e ngritura ashtu shpejt e shpejt nga vetë lojtarët. Mbi të njëjtin terren ecnin mijëra këmbë shëtitësish dhe luanin futboll me dhjetëra ekipe të apasionuarish pas topit.
Turma e plazhistëve dukej se përbënte një kundërshtar masiv, një njëmijëkëmbësh, të cilin duhej ta dribloje pafundësisht deri sa të arrije drejt portës kundërshtare për të bërë atë të shkretë gol.
Golin tënd duhet ta bëje përballë një turme penguese mijërakëmbëshe.
E pamundur.
Ah, thoshte ai me të qeshur, sikur policët të shërbenin vetëm si arbitra në këtë ndeshje pa rregulla, pa porta, pa numër të përcaktuar lojtarësh.
Erdhi në fakt një kohë e tillë.
Bashkë me përmbysjen e regjimit të vjetër dhe me vendosjen e lirive politike, s’çante më kokë njeri për të vënë nën disiplinë lojtarët e futbollit në breg të detit.
Por çudia kishte qenë e madhe.
Atëherë kishte ndodhur batërdia.
Misteri atëherë ishte shpalosur.
Pak nga pak në buzë të detit nuk luhej më futboll.
Tamam atëherë kur kjo gjë lejohej me pashë.
Dukej sikur vetë përfaqësuesit e shtetit tashmë demokratik, policët e plazhit, nën diellin e verës, të zhgënjyer thoshin me sy:
«Po luani, pra, gjithçka lejohet tani!»
Mirëpo, përveç ndonjë grupi gocash që bënin sikur luanin volejboll plazhi sipas modeleve të para në televizion, nuk shihej ndonjë ndeshje e vërtetë futbolli ku interesimi i spektatorëve të ishte aq i madh sa ata të formonin një gardh trupash njerëzorë përreth fushës, si për ta mbrojtur atë nga ndërhyrja rregullvënëse e shtetit.
Aty u shpalos edhe pse-ja e atij hovi dhe e asaj dëshire për të luajtur futboll mbi rërë në të kaluarën.
Futbolli i plazhit paskësh pas qenë një nga format publike më të çuditshme të kundërvënies së shoqërisë ndaj shtetit moral. Edhe luaje futboll, edhe shfaqje trupin tënd përpara vajzave lakuriqe si ti që kalonin aty pari, edhe bëje plazh, edhe freskoheshe buzë detit, edhe, po aty, kryeje akte publike disidence apo mosbindjeje civile.
Me një të shtënë vriteshin kështu shumë zogj. Ndofta katër, mbase pesë apo edhe më shumë zogj.
Pas vendosjes së demokracisë, kur gjithçka lejohej, erdhi koha e një zverdhjeje tërësore e sportit të vërtetë mashkullor bregdetar. Këmbë futbollisti plazhi nuk dukej më në bregdet. Çunat e shtynin tashmë kohën andej nga lokalet e lojërave të fatit me shpresë për të nxjerrë ndonjë pare pa mundim. Edhe ca politikanë të shëndoshë që fillimisht luanin ndopak futboll andej nga blloku i plazhit, shoqëruar nga rojet e tyre që plot servilizëm bënin sikur dribloheshin keq nga shefat, pas ca kohe, i braktisën ndeshjet, ca nga mërzia, ca ngase përleshjet politike i përçanë keqazi dhe nuk i lejonin as të formonin ekipe me nga katër a pesë lojtarë rëre.
Me heqjen e ndalimit, kishte vënë re Qenan K., ishte zbehur dhe pastaj venitur edhe tundimi për të bërë aktin e ndaluar.
Qenan K. heshti pas pak. E ktheu edhe atë pikë konjaku që i kishte mbetur në fund të gotës.
Ndërkaq historia e tij më kishte bërë për vete. Mendimet më vinin njëri pas tjetrit.
«Domethënë mjeshtër pikërisht fakti se ishte diçka e ndaluar, kjo e rriste dëshirën tuaj për të luajtur futboll në plazh.»
«Atëherë nuk e mendoja këtë – m’u kthye Qenan K. –
por, siç duket, kështu del. Ja fakti: Qan bregu për top e s’ka këmbë njeriu që të luajë, as tani dhe as gjatë verës. Duket sikur vetë polici lutet: Po luani dè se nuk iu them gjë!»
Brenda meje vlonte dëshira për të kuptuar.
Frika e shtonte fuqinë dhe intensitetin e kënaqësisë së palejuar.
Kërcënimi me ndëshkim i jepte edhe më bukuri dhe gëzim drithërues mëkatarit për ta provuar gjënë e ndaluar.
Përzënia e tabusë kishte shuar armikun e tij: vitalitetin e incestit.
Zbehja e autoritetit kishte fshirë vete dëshirën për rebelim.
Ikja e policit nga bregu i detit kishte zhdukur nga faqja e dheut pa zhurmë edhe vetë futbollistët e plazhit që ai dikur bënte aq përpjekje për t’i ndaluar.
Heqja e ndalesës kishte fshirë nga dheu edhe tundimin për ta përdhosur atë.
Loja e futbollit në plazh mbahej gjallë vetëm si kundërshtim ndaj pengesës policore.
Ishte vetë pengesa që mbante, në fakt, gjallë atë që ajo donte të pengonte.
Kishte kaluar një kohë e gjatë që po qëndronim ulur rreth asaj tavoline. Qenan K. dukej paksa i nxituar.
«Duhet të lëviz – tha – kam një takim dhe po bëhem vonë.»
«Ja dhe unë do të ngrihem,» – i fola, ndërkohë që thirra kamerierin për të paguar.
«Dalè – shtova – kjo që sapo më thatë mund të shpjegojë edhe shumë gjëra të tjera që ndodhin tani në ditët tona.»
«Pikërisht, nuk lidhet vetëm me futbollin e plazhit – nxori nga goja Qenan K. ato fjalë që m’u dukën shumë dinake. - Edhe unë kështu e shikoj.»
Kisha mbetur me gojë hapur ndërkohë që po nisja të kuptoja nga pak dhe ngadalë se ku donte të dilte bashkëbiseduesi im.
«Ika unë – më tha duke më zgjatur dorën.- Mbase shihemi ndonjëherë tjetër dhe e vazhdojmë këtë bisedë. Po nuk duhet ndonjë filozofi e madhe për ta kuptuar.»
Zbriti shkallët me nxitim sikur të ishte duke bërë stërvitje para një ndeshje futbolli, hodhi disa hapa të shkathët mbi buzëdetin e mbuluar vende-vende nga rëra e hirtë dhe pas disa sekondash u zhduk pas cepit të pallatit. Nuk kaloi veçse një hop dhe ndjeva motorin e një makine që u ndez.
U ula ashtu drejt e mbi karrigen time prej kauçuku. Bota më dukej sikur kishte hequr një vello.
Dukej sikur njerëzit kishin dashur të kryenin shumë gjëra sepse kishin pasur vërtet nevojë për to. Liria ua kishte dhënë këtë mundësi dhe ata përfitonin pareshtur prej tyre. E ndaluara e dikurshme ishte bërë pjesë prozaike e jetës së përditshme. Ishte demistifikuar, dhe për rrjedhojë, edhe e kishte humbur shkëlqimin mitik të mëparshëm. Por, shumë gjëra të tjera, njerëzit i kishin kërkuar pikërisht se ato ndaloheshin nga diktatura. Nuk donin vetë ato, por vetëm lirinë për t’i kryer.
Kishin dashur rihapjen e institucioneve fetare. Po sa për qind e popullsisë shkonte atje rregullisht?
Kishin dashur të shihnin televizionet e huaja. Po kush ka nge sot të shohë një film a një reklamë perëndimore në televizion? Shumica ndjekin me pasion ca telenovela amerikano-jugore që nuk do të ishin parë me sy të keq edhe nga estetika e realizmit socialist.
I ngjajnë Izaurës këto telenovela – thashë me vete dhe vura buzën në gaz.
Shkëmbenin libra të ndaluar. Kush lexon sot romane?
Shumë gjëra që ishin ëndërruar të bëheshin në një ditë
të lirë politikisht, nuk bëheshin më sepse të pandaluara, ato e kishin humbur gjithë sharmin dhe ethen e tyre të dikurshme.
Sociologë të ndryshëm popullorë që nuk dihej se nga kishin mbirë në atë kohëra demokratizimi, të prirur drejt statistikave të dukurive shoqërore, shumica pa shkollë të lartë, krejt amatorë, betoheshin madje se tani kur edhe dashuria e lirë seksuale nuk përbënte më ndonjë problem të mprehtë politik, vihej re se ishte rritur rreth tridhjetë e katër presje pesë për qind impotenca mashkullore. Dashuria e kishte humbur sharmin e vet sepse edhe ajo nuk ishte më e ndaluar.
Po njeriu nuk jeton dot pa misterin e një dëshire të ndaluar – nisa të vërtitesha rreth së njëjtës temë duke menduar me vete. Çfarë kërkojnë njerëzit e sotëm pasi të gjitha gjërat njerëzore që lejon qytetërimi i sotëm, ata nuk i pengon kush t’i shijojnë? Me cilin duan të grinden sot? Me veten e tyre? Me familjen? Me fqinjët?
«Më sill edhe një kafe, të lutem, - i thirra kamerierit që rrinte atje tej mbështetur pas një shtylle betoni të veshur deri në gjysmë me dru.»
Mbi rërë kopeja e qenve të habitur ishte çliruar përsëri dhe nisi të vraponte sërish mbi rërën e lagur të plazhit të boshatisur.
Shtuar më 08/01/2013, ora 17:18
Tage:

Shkruani komentin tuaj!
Të fundit nga kjo kategori